EXJW World › Kennisbibliotheek

🧠 A-Z Encyclopedie van de Psychologie

Hoe werkt het menselijk brein?

• Welkom in de A-Z encyclopedie - psychologie

  Begrijp beter waarom je denkt, voelt en reageert zoals je doet

• A - Aangeleerd optimisme

  Een helpende, realistische kijk op tegenslag ontwikkelen

• A - Aangeleerde hulpeloosheid

  Wanneer je gaat verwachten dat wat je doet toch weinig verschil maakt

• A - Aangeleerde schuld

  Het verschil tussen echte schuld en schuld die je is opgelegd — en hoe je het onderscheid maakt

• A - altruïsme

  Wanneer zorgen voor anderen waardevol is — maar jezelf niet hoeft uit te wissen

• A - Angst en spanning bij autoriteit

  Waarom gezag bij sommige mensen extra spanning kan oproepen

• A - Angstconditionering

  Wanneer bepaalde prikkels automatisch angst kunnen oproepen

• A - Autonoom denken

  Wanneer je leert vertrouwen op je eigen oordeel

• A - Availability bias / Beschikbaarheidsheuristiek

  Waarom opvallende voorbeelden groter kunnen voelen dan ze statistisch zijn

• B - Behoefte aan betekenis

  Het verlangen dat je leven, keuzes en relaties ergens toe doen

• B - Beinvloeding

  Hoe beïnvloeding werkt – en waarom dat iedereen aangaat

• B - Bevestigingsvooroordeel (confirmation bias)

  Waarom we informatie die bij onze overtuiging past vaak sneller zien

• B - BITE-model – gedrag, informatie, gedachten en emoties

  Hoe kunnen gedrag, informatie, gedachten en emoties door een groep worden beïnvloed?

• C - Catastroferen / Denken in doemscenario’s

  Wanneer je gedachten snel naar de slechtst denkbare uitkomst gaan

• C- Codependentie

  Wanneer de ander belangrijker wordt dan je eigen kompas

• C - Cognitieve dissonantie

  Wanneer overtuigingen, informatie en gedrag botsen

• C - Controlebehoefte

  Wanneer zekerheid steeds belangrijker wordt

• D - Dissociatie

  Wanneer jezelf of de wereld tijdelijk anders voelt

• D - Dunning-Kruger-effect

  Waarom zelfvertrouwen en deskundigheid niet hetzelfde zijn

• E - Emotionele conditionering

  Wanneer een gevoel aan een prikkel gekoppeld raakt

• F - Faalangst

  Wanneer een fout als oordeel over jezelf voelt

• F - Framing-effect

  Hoe dezelfde werkelijkheid anders kan voelen door de manier waarop ze wordt verwoord

• F - Fundamentele attributiefout

  wanneer gedrag al snel karakter lijkt

• G - Gaslighting

  Wanneer je vertrouwen in je eigen waarneming wordt ondermijnd

• G - Geheugen en valse herinneringen

  Waarom herinneren geen videobeeld terugspoelen is

• G - Geweten

  Wanneer iets verkeerd voelt, betekent dat dan automatisch dat het voor jou ook werkelijk verkeerd is?

• G - Gezond egoisme

  Voor jezelf zorgen zonder anderen uit het oog te verliezen

• G - Groepsidentiteit

  Waarom ‘wij’ zo krachtig kan voelen

• G - Groepsdruk

  Waarom afwijken moeilijk kan voelen, zelfs als niemand iets zegt

• G - Groepsloyaliteit

  Wanneer de band met een groep sterker wordt dan andere relaties

• H - Halo-effect

  Wanneer één indruk ons hele oordeel kleurt

• H - Hechting

  Hoe vroege en latere relaties onze verwachtingen van nabijheid kunnen beïnvloeden

• H - Hyperwaakzaamheid

  Waarom het alarmsysteem moeilijk tot rust komt

• I - Indoctrinatie

  Wanneer wordt het overdragen van overtuigingen iets anders dan gewone opvoeding, onderwijs of socialisatie?

• I - Ingroup - en outgroup denken

  Waarom mensen hun eigen groep vaak positiever beoordelen dan andere groepen

• I - Internalisering

  Hoe kunnen overtuigingen en normen van buitenaf onderdeel worden van je eigen innerlijke stem?

• I - Intrusieve gedachten

  Ongewenste gedachten die plotseling kunnen opkomen

• I- Invloed van taal

  Hoe woorden aandacht, betekenis en emotie kunnen sturen

• J - Jaloezie en vergelijking

  Waarom we onszelf zo gemakkelijk langs de maatstaf van anderen leggen

• K - Kritisch denken

  Informatie onderzoeken zonder vooraf te hoeven weten wat de uitkomst moet zijn

• L - Leren door herhaling

  Waarom overtuigingen steeds vertrouwder kunnen gaan voelen

• L - Loyaliteitsconflict

  Wanneer trouw aan de ene persoon of waarde als verraad aan de andere voelt

• M - Manipulatie

  Wanneer beïnvloeding de keuzevrijheid van een ander probeert te omzeilen

• M - Morele verwonding (moral injury)

  De pijn die kan ontstaan wanneer je eigen morele grenzen diep worden geraakt

• N - Negativiteitsbias

  Waarom negatieve informatie vaak extra sterk binnenkomt

• O - Omstander-effect

  Waarom mensen soms minder snel helpen wanneer anderen aanwezig zijn

• O - Omstander-middeneffect

  Wanneer een groep door wederzijds afwachten tot stilstand kan komen

• O - Onzekerheid

  Wanneer niet weten moeilijk te verdragen voelt

• O - Ostracisme

  Wanneer de mensen die bij jouw leven hoorden je niet langer toelaten in het hunne

• P - Placebo- en nocebo-effect

  Hoe verwachting invloed kan hebben op klachten en ervaren behandeling

• P - Psychologische reactantie

  Waarom kan het beperken van vrijheid juist de behoefte oproepen om het tegenovergestelde te doen?

• R - Religieus trauma syndroom (RTS)

  Wat het is, hoe het ontstaat en wat helpt bij herstel

• P - Perfectionisme

  Wanneer ‘goed genoeg’ voelt als falen

• P - Pleasen

  Wanneer anderen tevreden houden belangrijker wordt dan je eigen grenzen

• P - Posttraumatische groei

  Positieve veranderingen die soms naast de gevolgen van een crisis kunnen ontstaan

• Q - Quasi-zekerheid

  Schijnzekerheid zoeken wanneer onzekerheid moeilijk voelt

• R - Rouw en verlies

  Aanpassen aan een werkelijkheid waarin iets belangrijks niet meer hetzelfde is

• R - Rumineren (piekeren)

  Wanneer gedachten blijven rondgaan zonder dat er een oplossing ontstaat

• S - Schaamte en schuld

  et verschil tussen ‘ik deed iets verkeerd’ en ‘er is iets mis met mij’

• S - Schaarste-denken

  Wanneer ervaren tekort bijna alle aandacht opeist

• S - Schuldverschuiving

  Wanneer verantwoordelijkheid voor eigen gedrag bij een ander terechtkomt

• S - Sociale identiteit

  Wie we mede worden door de groepen waartoe we behoren

• S - Sociale invloed

  Hoe beïnvloeden andere mensen onze keuzes zonder dat er sprake hoeft te zijn van dwang?

• S - Sociale uitsluiting als controlemiddel

  Wanneer de angst om een groep te verliezen invloed krijgt op je keuzes

• S - Stockholm-syndroom

  Een populaire term voor verbondenheid met iemand die ook dreiging of controle uitoefent

• T - Trouw aan jezelf

  Wanneer verbondenheid en eerlijkheid met elkaar lijken te botsen

• U - Uitgestelde rouw

  Wanneer verdriet pas later echt voelbaar wordt

• U - Uitstelgedrag

  Belangrijke taken vermijden omdat de taak of het gevoel eromheen lastig is

• V - Veerkracht

  Het vermogen om je aan te passen na tegenslag

• V - Veiligheid

  De ervaring dat er voldoende ruimte is om te bestaan, te kiezen en te herstellen

• V - Victimblaming en zelfverwijt

  Wanneer je verantwoordelijk wordt gemaakt — of jezelf verantwoordelijk maakt — voor wat jou overkomt

• V - Vrije wil

  Zelf mogen kiezen — maar wat betekent die keuze binnen het geloof?

• W - Weerbaarheid

  Grenzen voelen, keuzes maken en omgaan met druk zonder jezelf te verliezen

• X - X-factor van charisma

  Waarom sommige mensen bijzonder overtuigend of aantrekkelijk overkomen

• Y - Yes-set-techniek

  Hoe een reeks kleine instemmingen de kans op verdere instemming kan vergroten

• Z- Zelfbeeld

  Wie ben ik als ik niet meer leef volgens de verwachtingen van anderen?

• Z - Zelfcompassie

  Met dezelfde menselijkheid naar jezelf kijken die je vaak aan anderen geeft

• Z - Zelfverwijt

  Wanneer je de verantwoordelijkheid steeds bij jezelf zoekt

• Z - Zelfreflectie

  Jezelf onderzoeken zonder jezelf te veroordelen

• Z-Zwart-witdenken

  Waarom ons brein de wereld soms in uitersten verdeelt. Leestijd: 8 minuten

• Z - Zelfcensuur

  Wat gebeurt er wanneer je delen van jezelf niet laat zien omdat zichtbaar zijn iets kan kosten?

• Hypervigilantie

  Altijd alert — hoe een conditionering in de religie het zenuwstelsel blijvend beïnvloedt