T - Trouw aan jezelf

Wanneer verbondenheid en eerlijkheid met elkaar lijken te botsen HERKENBARE VRAGEN Heb je weleens gedacht: • Ben ik nog trouw aan mezelf? • Mag ik eerlijk zijn over wat ik werkelijk geloof? • Wat als mijn overtuigingen veranderen? • Kan ik mezelf blijven én mijn familie behouden? • Ben ik egoïstisch als ik mijn eigen weg kies? • Wat doet uiteindelijk meer pijn: mezelf verloochenen of mensen verliezen van wie ik houd? • Kan ik gelukkig worden wanneer ik leef volgens verwachtingen die niet meer bij mij passen? Voor veel mensen is dit geen theoretische vraag. Het kan één van de moeilijkste keuzes van hun leven zijn. WAT BETEKENT TROUW ZIJN AAN JEZELF? Trouw zijn aan jezelf betekent dat je probeert te leven in overeenstemming met je eigen waarden, overtuigingen en geweten. Dat betekent niet dat je nooit twijfelt. Ook niet dat je altijd zeker weet wat de juiste keuze is. Het betekent wel dat je probeert eerlijk te zijn tegenover jezelf. Soms ontdek je dat overtuigingen veranderen. Dat kan gebeuren door nieuwe ervaringen, gesprekken, studie of persoonlijke ontwikkeling. Dat is een normaal onderdeel van het leven. WAAROM IS DIT ZO MOEILIJK? Mensen hebben twee fundamentele psychologische behoeften. De eerste is verbondenheid . We willen ergens bij horen. We verlangen naar familie, vrienden en mensen die ons kennen. De tweede is autonomie . We willen ook het gevoel hebben dat we ons eigen leven mogen leiden en keuzes kunnen maken die passen bij wie wij zijn. Meestal gaan deze behoeften goed samen. Maar soms botsen ze. Bijvoorbeeld wanneer eerlijk zijn over je overtuigingen betekent dat je belangrijke relaties kunt verliezen. Dan voelt het alsof je moet kiezen tussen twee dingen die allebei van grote waarde zijn. ER BESTAAN SOMS GEEN PIJNLOZE KEUZES Sommige mensen blijven binnen een gemeenschap omdat de verbondenheid voor hen het zwaarst weegt. Anderen kiezen ervoor eerlijk te zijn over hun overtuigingen, ook wanneer dat grote gevolgen heeft. Weer anderen zoeken jarenlang naar een middenweg. Geen van deze keuzes is eenvoudig. Iedere situatie is anders. Daarom is het belangrijk om voorzichtig te zijn met uitspraken als: "Je moet gewoon jezelf zijn." of: "Je moet gewoon blijven voor je familie." De werkelijkheid is vaak veel ingewikkelder. HOE KAN DIT HERKENBAAR ZIJN BINNEN JEHOVAH'S GETUIGEN? Voor veel Jehovah's Getuigen zijn geloof, familie, vrienden en gemeenschap nauw met elkaar verbonden. Voor sommige mensen kan een verandering van overtuiging daarom niet alleen gevolgen hebben voor hun geloof, maar ook voor hun sociale leven. Sommige voormalige Jehovah's Getuigen beschrijven dat zij zich afvroegen: "Kan ik eerlijk zijn over wat ik denk zonder mijn familie kwijt te raken?" Anderen kozen ervoor hun twijfels niet te delen uit angst voor de gevolgen. Er zijn ook mensen die binnen de gemeenschap blijven en zich daar gelukkig voelen. Iedere persoonlijke situatie is anders. Het doel van dit hoofdstuk is daarom niet om een keuze voor te schrijven, maar om te laten zien waarom deze afweging zo zwaar kan zijn. WAT ZEGT DE PSYCHOLOGIE? Onderzoek laat zien dat authenticiteit – leven in overeenstemming met je eigen waarden – gemiddeld samenhangt met meer psychologisch welzijn. Tegelijk laat onderzoek zien dat ook verbondenheid een fundamentele menselijke behoefte is. Dat betekent dat beide belangrijk zijn. Wanneer iemand het gevoel heeft dat hij moet kiezen tussen trouw zijn aan zichzelf en het behouden van zijn sociale netwerk, kunnen verdriet, twijfel, schuldgevoel en rouw ontstaan. Dat is een begrijpelijke menselijke reactie. IS ER EEN JUISTE KEUZE? De psychologie geeft daar geen algemeen antwoord op. Er bestaat geen onderzoek dat zegt: "Iedereen wordt gelukkiger door te vertrekken." Maar ook niet: "Iedereen wordt gelukkiger door te blijven." Wat voor de één de beste keuze is, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Wel kan het helpen om jezelf eerlijk af te vragen: Leef ik vanuit overtuiging? Of leef ik vooral vanuit angst? Dat is een vraag die alleen jij kunt beantwoorden. WAT KUN JE ERMEE? Neem de tijd. Grote levensbeslissingen hoeven niet in één dag genomen te worden. Praat met mensen die je vertrouwt. Lees verschillende bronnen. Onderzoek wat belangrijk voor je is. En probeer onderscheid te maken tussen: Wat geloof ik werkelijk? en Waar ben ik bang voor als ik eerlijk ben over wat ik geloof? Dat zijn twee verschillende vragen. VRAGEN OM OVER NA TE DENKEN • Welke waarden zijn echt van mij? • Welke overtuigingen heb ik zelf onderzocht? • Ben ik bang voor de waarheid, of voor de gevolgen van de waarheid? • Welke rol speelt angst in mijn keuzes? • Welke rol speelt liefde? • Kan ik begrip hebben voor de keuzes van anderen, ook wanneer ik andere keuzes maak? • Hoe zou mijn leven eruitzien als ik volledig eerlijk zou kunnen zijn? • Welke prijs betaal ik wanneer ik mezelf blijf aanpassen? • Welke prijs betaal ik wanneer ik dat niet meer doe? • Welke keuze past het beste bij mijn geweten? SAMENVATTING Trouw zijn aan jezelf betekent niet dat je geen rekening meer houdt met anderen. En verbondenheid betekent niet dat je jezelf moet verliezen. Voor sommige mensen gaan deze twee behoeften vanzelf samen. Voor anderen botsen ze. Wanneer geloof, familie en identiteit nauw met elkaar verweven zijn, kan eerlijk zijn over je overtuigingen een van de moeilijkste keuzes van je leven worden. Er bestaat geen eenvoudige oplossing die voor iedereen geldt. Wel kan het helpen om stap voor stap te onderzoeken welke keuze het beste past bij jouw waarden, jouw geweten en jouw leven. Misschien is de belangrijkste vraag uiteindelijk niet: "Welke keuze is het makkelijkst?" Maar: "Met welke keuze kan ik over tien jaar nog steeds in de spiegel kijken?" WETENSCHAPPELIJKE BRONNEN Baumeister, R. F. & Leary, M. R. (1995). The Need to Belong Een invloedrijk artikel waarin wordt beschreven dat verbondenheid een fundamentele menselijke behoefte is en belangrijk is voor psychisch welzijn. Deci, E. L. & Ryan, R. M. – Self-Determination Theory Deze theorie beschrijft autonomie, verbondenheid en competentie als drie psychologische basisbehoeften. Wanneer mensen ervaren dat zij hun eigen keuzes kunnen maken én zich verbonden voelen met anderen, hangt dat gemiddeld samen met meer welzijn. Kernis, M. H. & Goldman, B. M. – Authenticity Theory Onderzoek naar authenticiteit laat zien dat leven in overeenstemming met je eigen waarden en overtuigingen gemiddeld samenhangt met meer psychologisch welzijn, al kan de weg daar naartoe moeilijk zijn.