E - Emotionele conditionering

Herkenbare vragen Waarom voel ik schuld of spanning zonder duidelijke reden? Waarom roept een lied, feestdag of geur direct emotie op? Waarom loopt gevoel soms achter op wat ik rationeel denk? Wat is het? Emotionele conditionering betekent dat een prikkel door ervaring verbonden kan raken met een emotionele reactie. Een gebeurtenis, woord, plaats of handeling kan later gevoelens oproepen omdat het eerder vaak samen voorkwam met angst, schaamte, vreugde of opluchting. Waarom kan ons brein dit doen? Onze hersenen leren verbanden tussen gebeurtenissen. Daardoor kunnen emoties snel worden geactiveerd zonder dat we iedere keer bewust het hele verleden terughalen. Dit is een algemeen leerproces en niet elke sterke emotie is geconditioneerd. Voorbeeld uit het dagelijks leven Wie jarenlang kritiek kreeg wanneer hij rust nam, kan later onrust voelen wanneer hij ‘niets doet’, ook al vindt hij rationeel dat ontspanning gezond is. Hoe kan dit voorkomen binnen hechte of gesloten groepen? Religieuze gebruiken kunnen sterke positieve én negatieve associaties krijgen. Sommige ex-Jehovah’s Getuigen voelen bijvoorbeeld ongemak bij verjaardagen of feestdagen; anderen ervaren juist vooral plezier of neutraliteit. Een aangeleerde emotionele koppeling kan één verklaring zijn. Wat kun je ermee? Benoem de emotie zonder meteen te besluiten wat ze betekent. Vraag wat je huidige waarden zijn, los van de oude reactie. Bij milde reacties kunnen nieuwe veilige ervaringen geleidelijk nieuwe associaties geven. Vragen om over na te denken Welke neutrale situaties roepen bij mij sterke emotie op? Wat heb ik vroeger over die situatie geleerd? Wat vind ik er nu zelf van? Samenvatting Een emotie kan uit eerdere leerervaringen voortkomen. Dat maakt het gevoel echt, maar niet automatisch tot een oordeel over wat nu goed, fout of gevaarlijk is.