Herkenbare vragen

- Waarom mogen vrouwen geen ouderling of dienaar in de bediening worden?

- Waarom bestaat het Besturende Lichaam uitsluitend uit mannen?

- Waarom mogen vrouwen wel prediken en Bijbelstudies geven, maar niet dezelfde onderwijzende taken uitvoeren als ouderlingen?

- Hoe past Debora, een vrouwelijke rechter over Israël, binnen het idee dat geestelijk gezag aan mannen is voorbehouden?

- Waarom konden vrouwen in de eerste christelijke gemeente profeteren?

- Waarom wordt Febe ‘een dienares van de gemeente’ genoemd?

- Waarom kunnen vrouwen volgens de leer tot de 144.000 behoren en later met Jezus regeren, maar nu geen ouderling zijn?

- Worden Bijbelse voorbeelden steeds volgens dezelfde maatstaf gebruikt om regels vast te stellen?

Wat leren Jehovah’s Getuigen over mannen en vrouwen?

Jehovah’s Getuigen leren dat mannen en vrouwen voor God gelijkwaardig zijn, maar niet dezelfde verantwoordelijkheden hebben.
Vrouwen prediken, geven Bijbelstudies en kunnen pionier worden. Toch kunnen zij geen ouderling, dienaar in de bediening of lid van het Besturende Lichaam worden.
Een belangrijk uitgangspunt daarbij is het Bijbelse principe van hoofdschap.

GOD
 ↓
JEZUS
 ↓
MAN
 ↓
VROUW

Dit wordt onder andere gebaseerd op 1 Korinthiërs 11:3. Binnen het huwelijk wordt de man daarom gezien als hoofd van het gezin. Binnen de gemeente worden formele leidinggevende en onderwijzende functies aan mannen toegewezen.
Een andere belangrijke tekst is 1 Timotheüs 2:12, waarin Paulus schrijft dat hij een vrouw niet toestaat een man te onderwijzen of gezag over hem uit te oefenen.
Ook 1 Timotheüs 3 wordt gebruikt, waar de vereisten voor opzieners en dienaren worden beschreven.
Vanuit deze teksten ontstaat de huidige structuur:

MAN
 ↓
ouderling
dienaar in de bediening
lid van het Besturende Lichaam
formele leiding en toezicht

VROUW
 ↓
prediking
Bijbelstudies
pioniersdienst
andere geestelijke activiteiten
maar geen formeel gemeentelijk gezag

Maar dit zijn niet de enige Bijbelgedeelten waarin vrouwen een geestelijke rol hebben.

Debora — profetes én rechter

In Richteren 4:4-5 wordt Debora beschreven als profetes en rechter over Israël.
Israëlieten kwamen naar haar toe om zaken te laten beoordelen. Zij bracht bovendien Gods boodschap aan Barak over.
Debora was dus geen ouderling. Die functie binnen de latere christelijke gemeente bestond in deze vorm nog niet.
Maar zij had wel een openbare positie waarin rechtspraak, leiding en het doorgeven van Gods boodschap samenkwamen.

DEBORA

vrouw
 ↓
profetes
 ↓
rechter over Israël
 ↓
mensen kwamen naar haar
voor oordeel
 ↓
zij bracht Gods aanwijzingen
aan mannen over

Daarmee ontstaat een belangrijke nuance.
De Bijbel laat niet zien dat vrouwen altijd van iedere vorm van gezag over mannen waren uitgesloten.
De vraag wordt daarom:
Als God een vrouw kon gebruiken als rechter over Israël, hoe absoluut is dan het principe dat geestelijk gezag uitsluitend bij mannen hoort?

Hulda — mannen gingen naar haar om Jehovah te raadplegen

Ook Hulda was geen ouderling. Zij was profetes.
Toen tijdens de regering van koning Josia het wetboek werd gevonden, stuurde de koning een groep mannen om Jehovah te raadplegen. Onder hen bevond zich de hogepriester Hilkia.
Zij gingen naar Hulda.
Hulda gaf vervolgens Jehovah’s oordeel aan hen door.
Dat is opvallend. Er waren priesters, oudsten en andere mannelijke gezagsdragers, maar in deze situatie werd een vrouw geraadpleegd om Gods boodschap bekend te maken.
De vraag is dus niet:
Was Hulda een vrouwelijke ouderling?
Dat was zij niet.
De interessantere vraag is:
Laat haar verhaal zien dat het bekendmaken van Gods oordeel en geestelijke verantwoordelijkheid principieel uitsluitend aan mannen was voorbehouden?

Vrouwen mochten profeteren

Ook in het Nieuwe Testament worden vrouwen genoemd die profeteerden.
In 1 Korinthiërs 11:5 spreekt Paulus over een vrouw die bidt of profeteert.
In Handelingen 21:9 worden de vier dochters van Filippus genoemd die profeteerden.
Profeteren betekende meer dan alleen privé over geloof praten. Het hield in dat iemand een boodschap van God bekendmaakte.

VROUW
 ↓
ontvangt of brengt
een geestelijke boodschap
 ↓
mag profeteren

MAAR

VROUW
 ↓
krijgt volgens de huidige
JG-uitleg geen formeel
onderwijs- of gezagsambt

Dat onderscheid is belangrijk.
De Bijbel zegt niet letterlijk:
‘Een vrouw mag profeteren, maar mag daarom nooit formeel geestelijk gezag hebben.’
Dat is een conclusie die ontstaat door verschillende Bijbelteksten met elkaar te combineren.

Priskilla onderwees mee

In Handelingen 18:24-26 lezen we over Apollos. Hij kende de Schrift goed en onderwees anderen, maar zijn kennis was niet volledig.
Priskilla en haar man Aquila namen hem mee en legden hem de weg van God nauwkeuriger uit.
Priskilla was daarmee geen ouderling en zij deed dit samen met haar man.
Toch laat de tekst zien dat een vrouw betrokken kon zijn bij het geestelijk onderwijzen van een man die zelf anderen onderwijs gaf.
Ook dit maakt het Bijbelse beeld minder eenvoudig dan alleen:
mannen onderwijzen — vrouwen worden onderwezen.

Febe — ‘een dienares van de gemeente’



In Romeinen 16:1 noemt Paulus Febe:
‘een dienares van de gemeente in Kenchrea’.
Het gebruikte Griekse woord is diakonos.
Jehovah’s Getuigen interpreteren dit niet als bewijs dat Febe dezelfde formele functie had als wat tegenwoordig een dienaar in de bediening wordt genoemd.
Het woord wordt bij haar in algemenere zin opgevat: iemand die dient.

BIJBELTEKST

Febe
‘dienares van de gemeente’

        ↓

INTERPRETATIE

geen aangestelde
dienaar in de bediening

        ↓

REDEN

die functie wordt volgens
de JG-uitleg aan mannen
toegewezen

Dat hoeft niet automatisch een verkeerde uitleg te zijn.
Maar het laat wel duidelijk zien dat er verschil bestaat tussen de woorden van de tekst en de interpretatie van de functie die ermee wordt bedoeld.

En dan de 144.000

Hier ontstaat misschien wel de opvallendste vraag.
Jehovah’s Getuigen leren dat zowel mannen als vrouwen tot de 144.000 gezalfden kunnen behoren.
Volgens deze leer zullen zij samen met Jezus vanuit de hemel over de aarde regeren. Zij worden beschreven als koningen en priesters en krijgen een rol in de toekomstige rechtspraak en regering.

OP AARDE

vrouw
 ↓
geen dienaar in de bediening
 ↓
geen ouderling
 ↓
geen lid van het
Besturende Lichaam
 ↓
geen formeel gezag
over de gemeente


IN DE HEMEL

dezelfde vrouw kan
tot de 144.000 behoren
 ↓
regeert met Christus
 ↓
koning en priester
 ↓
deel van het hemelse bestuur
over de mensheid

Dat betekent niet automatisch dat vrouwen daarom ouderling zouden moeten kunnen zijn. Jehovah’s Getuigen kunnen stellen dat het om twee verschillende regelingen gaat: de christelijke gemeente nu en het hemelse Koninkrijk later.
Maar de vergelijking roept wel een logische vraag op:
Als Jehovah een vrouw geschikt kan vinden om met Christus over de mensheid te regeren, waarom maakt haar vrouw-zijn haar tijdens haar aardse leven ongeschikt om ouderling te zijn?
De reden kan dan moeilijk alleen zijn dat een vrouw niet geschikt zou zijn voor geestelijke verantwoordelijkheid of gezag.
Volgens dezelfde leer krijgt een gezalfde vrouw later immers een veel grotere verantwoordelijkheid.

Waarom is de vergelijking met verjaardagen interessant?

Jehovah’s Getuigen vieren geen verjaardagen.
De Bijbel bevat geen rechtstreeks gebod:
‘Vier geen verjaardagen.’
Bij de uitleg wordt onder andere gewezen op de twee expliciete verjaardagsvieringen in de Bijbel. Beide verhalen hebben een negatieve context: de verjaardag van farao en die van Herodes.
Bijbelse voorbeelden worden daarmee mede gebruikt om te bepalen welke praktijk passend wordt gevonden.
Dat maakt een vergelijking met vrouwen interessant.

VERJAARDAGEN

geen rechtstreeks verbod
 ↓
twee expliciete voorbeelden
 ↓
beide negatief
 ↓
de voorbeelden wegen mee
bij de conclusie:
niet vieren


VROUWEN EN GEZAG

Debora
→ rechter

Hulda
→ profetes

Priskilla
→ helpt een man
Gods weg begrijpen

vrouwen
→ profeteren

Febe
→ dienares van de gemeente

gezalfde vrouwen
→ regeren later met Christus
 ↓
deze voorbeelden leiden niet
tot vrouwelijk gemeentelijk gezag

De vergelijking bewijst op zichzelf niet dat de ene uitleg juist en de andere onjuist is.
Maar ze roept wel een belangrijke vraag op over de manier waarop Bijbelse voorbeelden worden gewogen:
Waarom kan een negatief Bijbels voorbeeld bijdragen aan een algemene regel, terwijl positieve voorbeelden van vrouwen met geestelijke verantwoordelijkheid niet op dezelfde manier tot een algemene regel leiden?

Welke tekst wordt de regel en welke de uitzondering?

Hier komen we bij de kern van Bijbelinterpretatie.
Er zijn teksten die worden gebruikt om hoofdschap en mannelijk gemeentelijk gezag te onderbouwen.
Maar er zijn ook teksten waarin vrouwen profeteren, onderwijzen, rechtspreken of Gods oordeel bekendmaken.
Die teksten moeten met elkaar worden verenigd.

ALLE RELEVANTE
BIJBELTEKSTEN
 ↓
welke tekst beschrijft
een algemeen principe?
 ↓
welke tekst hoorde bij
een bepaalde situatie?
 ↓
welk voorbeeld is
een model?
 ↓
welk voorbeeld is
een uitzondering?
 ↓
welke regel geldt
vandaag?

Daar begint interpretatie.
De vraag is daarom niet alleen:
Wat staat er in de Bijbel?
Maar ook:
Waarom krijgt de ene tekst meer gewicht dan de andere?

Onderzoek of het echt zo is

In Handelingen 17:11 worden de Bereeërs positief beschreven omdat zij niet zomaar aannamen wat hun werd verteld. Zij onderzochten zorgvuldig de Schrift om te controleren of het echt zo was.
Ook 1 Thessalonicenzen 5:21 zegt:
‘Onderzoek alles, houd vast aan wat goed is.’
Dat betekent niet dat iemand vooraf moet besluiten dat de uitleg van Jehovah’s Getuigen verkeerd is.
Het nodigt juist uit om alle relevante teksten naast elkaar te leggen.

WAT WORDT MIJ GELEERD?
 ↓
WELKE BIJBELTEKSTEN
WORDEN GEBRUIKT?
 ↓
WELKE ANDERE TEKSTEN
GAAN OVER HETZELFDE?
 ↓
HOE WORDEN DIE
MET ELKAAR VERENIGD?
 ↓
WAT IS TEKST?
 ↓
WAT IS INTERPRETATIE?

Vragen om over na te denken

  • Als Jehovah Debora als rechter over Israël gebruikte, wat zegt dat over vrouwen en gezag?

  • Waarom gingen mannelijke religieuze leiders naar Hulda om Jehovah te raadplegen?

  • Als vrouwen mochten profeteren, tegen wie deden zij dat en welke geestelijke verantwoordelijkheid hield dat in?

  • Waarom kon Priskilla samen met haar man Apollos Gods weg nauwkeuriger uitleggen?

  • Waarom wordt Febe ‘dienares van de gemeente’ genoemd, maar wordt uitgesloten dat zij een formele dienaarsfunctie had?

  • Als een gezalfde vrouw later met Christus kan regeren, waarom kan zij nu geen ouderling zijn?

  • Waarom tellen negatieve Bijbelse voorbeelden mee bij de leer over verjaardagen, terwijl positieve voorbeelden van vrouwelijke autoriteit niet dezelfde werking krijgen?

  • Waar zegt de Bijbel zelf dat Debora en Hulda uitzonderingen waren die niets zeggen over vrouwelijke geestelijke verantwoordelijkheid?

  • Welke teksten bepalen de algemene regel en welke worden als uitzondering gezien?

  • Waar eindigt de Bijbeltekst en waar begint de interpretatie?

Samenvatting

Jehovah’s Getuigen leren dat mannen en vrouwen voor God gelijkwaardig zijn, maar verschillende verantwoordelijkheden hebben. Ouderlingen, dienaren in de bediening en leden van het Besturende Lichaam zijn daarom mannen.
Voor deze structuur worden verschillende Bijbelteksten gebruikt.
Maar de Bijbel bevat ook andere voorbeelden.
Debora was rechter en profetes. Hulda bracht Gods oordeel over aan mannelijke religieuze leiders. Vrouwen in de eerste christelijke gemeente profeteerden. Priskilla hielp Apollos Gods weg nauwkeuriger begrijpen. Febe wordt ‘een dienares van de gemeente’ genoemd.
Daarnaast leren Jehovah’s Getuigen dat gezalfde vrouwen uiteindelijk met Christus zullen regeren.
Daarom is de centrale vraag misschien niet:
‘Zegt de Bijbel dat vrouwen ouderling moeten kunnen zijn?’
Maar:
‘Hoe worden al deze Bijbelteksten gewogen om tot de huidige conclusie te komen?’
Wie wil onderzoeken wat de Bijbel werkelijk leert, kan zowel de teksten bekijken die de huidige leer ondersteunen als de teksten die daar vragen bij oproepen.
Want juist daar wordt zichtbaar:
waar eindigt de Bijbeltekst en waar begint de interpretatie?

Bronnen

Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — Richteren 4:4-9.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — 2 Koningen 22:8-20.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — 1 Korinthiërs 11:3-5.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — 1 Korinthiërs 14:34-35.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — Handelingen 17:11.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — Handelingen 18:24-26.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — Handelingen 21:8-9.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — Romeinen 16:1-2.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — 1 Timotheüs 2:11-13.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — 1 Timotheüs 3:1-13.
Nieuwewereldvertaling van de Bijbel — 1 Thessalonicenzen 5:21.
JW.org — Hebben Jehovah’s Getuigen ook vrouwelijke predikers?
De Wachttoren — Kunnen vrouwen bij Jehovah’s Getuigen geestelijk bedienaar zijn?
Inzicht in de Schrift — Vrouw.
Inzicht in de Schrift — Profetes.
Inzicht in de Schrift — Hulda.
Inzicht in de Schrift — Febe.
JW.org — Wat is het Besturende Lichaam van Jehovah’s Getuigen?
JW.org — Wat is Gods koninkrijk?
De Wachttoren — Gods koninkrijk — De nieuwe heerschappij over de aarde.
JW.org — Waarom vieren Jehovah’s Getuigen geen verjaardagen?