V - Vrije wil

Zelf mogen kiezen — maar wat betekent die keuze binnen het geloof? WAT BETEKENT VRIJE WIL? Vrije wil betekent in algemene zin dat een mens keuzes kan maken en niet als een robot volledig wordt aangestuurd. Jehovah's Getuigen leren dat God mensen met een vrije wil heeft geschapen. Op JW.org wordt vrije wil beschreven als een geschenk van Jehovah. Een mens kan volgens deze leer zelf kiezen of hij Jehovah wil dienen. God wil dat mensen dit vrijwillig doen. Het uitgangspunt is: God geeft de mens vrije wil ↓ De mens kan kiezen of hij God wil dienen ↓ God wil dat die keuze vrijwillig wordt gemaakt Binnen de leer van Jehovah's Getuigen betekent vrije wil echter niet dat iedere keuze voor God dezelfde waarde of dezelfde gevolgen heeft. VRIJE WIL BINNEN DE LEER VAN JEHOVAH'S GETUIGEN Jehovah's Getuigen leren dat menselijke vrijheid grenzen heeft. Een mens kan zelf kiezen, maar wordt aangemoedigd zijn vrijheid te gebruiken binnen wat volgens de Bijbel Gods wetten en beginselen zijn. Adam en Eva worden daarbij als voorbeeld gebruikt. Zij kregen vrijheid, maar ook een grens. De gedachte kan eenvoudig worden weergegeven als: Je hebt vrije wil ↓ Je kunt zelf kiezen ↓ God heeft aangegeven wat goed en verkeerd is ↓ De juiste keuze is volgens de leer Jehovah dienen JW.org moedigt mensen daarom aan hun vrije wil te gebruiken om Jehovah te dienen. JW.org - Wat doe jij met je vrije wil? WAT BETEKENT 'JEHOVAH DIENEN'? Dit is belangrijk om te begrijpen. Binnen Jehovah's Getuigen wordt Gods wil niet uitsluitend individueel geïnterpreteerd. Leden krijgen via de Bijbel, publicaties, vergaderingen en de organisatie uitleg over wat als Jehovah's wil wordt beschouwd. JW.org spreekt bijvoorbeeld over leiding via ‘de Bijbel en zijn zichtbare organisatie’ . De gedachte wordt dan: Ik heb vrije wil ↓ Ik mag zelf beslissen ↓ Ik leer wat Jehovah volgens de Bijbel en de organisatie van mij verlangt ↓ Ik beslis of ik daarnaar wil leven ↓ Aan mijn keuze worden geestelijke gevolgen verbonden Jehovah's Getuigen zullen dit zelf doorgaans niet zien als het afnemen van vrije wil. Vanuit hun geloofsperspectief geeft Jehovah juist richtlijnen die mensen helpen een goede keuze te maken. JW.org - De vrijheid die aanbidders van Jehovah genieten VRIJE WIL EN HET AARDSE PARADIJS Een belangrijk verschil met veel andere christelijke tradities is de toekomstverwachting. Jehovah's Getuigen leren niet dat alle trouwe christenen uiteindelijk naar de hemel gaan. Zij geloven dat een beperkte groep een hemelse bestemming heeft en dat gehoorzame mensen de mogelijkheid hebben eeuwig op een paradijsaarde te leven. Een belangrijke Bijbeltekst hiervoor is: Psalm 37:29 “De rechtvaardigen zullen de aarde bezitten en ze zullen er eeuwig leven.” Jehovah's Getuigen verbinden menselijke keuzes daarom ook aan de verwachting van eeuwig leven. God geeft vrije wil ↓ De mens kan Jehovah wel of niet dienen ↓ Jehovah dienen wordt als de juiste keuze gezien ↓ Daarbij hoort gehoorzaamheid aan Gods wil ↓ Eeuwig leven wordt als beloning in het vooruitzicht gesteld JW.org - Wat geloven Jehovah's Getuigen? BIJBELTEKSTEN DIE BIJ VRIJE WIL PASSEN Genesis 2:16, 17 Adam en Eva kregen vrijheid, maar God stelde ook een grens aan wat zij mochten doen. Deuteronomium 30:19 Hier wordt de mens een keuze tussen leven en dood voorgehouden, gevolgd door de aansporing het leven te kiezen. Johannes 8:31, 32 Jezus spreekt over de waarheid die mensen vrijmaakt. Johannes 17:3 Het leren kennen van God en Jezus wordt verbonden met eeuwig leven. Psalm 37:29 De rechtvaardigen zullen volgens deze tekst de aarde bezitten en er eeuwig leven. Romeinen 8:21 Hier wordt gesproken over de toekomstige vrijheid van Gods kinderen. MAAR HOE VRIJ IS EEN KEUZE ALS DE GEVOLGEN GROOT ZIJN? Vanuit het perspectief van Jehovah's Getuigen is het antwoord duidelijk: Niemand wordt gedwongen Jehovah te dienen. Ieder mens heeft vrije wil. Tegelijkertijd leert het geloof dat de manier waarop iemand die vrijheid gebruikt gevolgen heeft voor zijn verhouding tot Jehovah en zijn toekomst. Daardoor ontstaat een interessante filosofische en psychologische vraag: Wanneer ervaren mensen een keuze als werkelijk vrij? Is er bijvoorbeeld verschil tussen: “Ik mág kiezen.” en: “Ik vóél me vrij om beide mogelijkheden te kiezen.” Wanneer één keuze verbonden is met Gods goedkeuring, eeuwig leven en het paradijs en een andere keuze met zeer ernstige geestelijke gevolgen, kan iemand zichzelf afvragen hoeveel vrijheid hij of zij persoonlijk bij die keuze ervaart. Dat is geen vraag die uitsluitend bij Jehovah's Getuigen speelt. Binnen religie en filosofie wordt al eeuwen nagedacht over de verhouding tussen vrije wil, gehoorzaamheid, straf, beloning en Gods gezag. HOE KIJKEN ANDERE KERKEN NAAR VRIJE WIL? Er bestaat niet één christelijke opvatting over vrije wil. Ook veel andere christelijke kerken leren dat mensen een vrije wil hebben én dat God van mensen verlangt dat zij voor het goede kiezen. De Rooms-Katholieke Kerk leert bijvoorbeeld dat mensen vrij kunnen handelen en verantwoordelijk zijn voor hun keuzes. Vrijheid betekent daar evenmin dat goed en kwaad gelijkwaardig zijn. Ware vrijheid wordt verbonden met het kiezen voor het goede en uiteindelijk voor God. Catechismus van de Rooms-Katholieke Kerk - Freedom and Responsibility Een belangrijk verschil zit onder andere in de toekomstverwachting. De katholieke leer spreekt over het eeuwige leven met Jezus in de hemel. Catechismus - Heaven Binnen protestantse tradities bestaan vervolgens weer verschillende opvattingen. Sommige leggen sterk de nadruk op menselijke keuzevrijheid, terwijl andere meer nadruk leggen op Gods genade en voorbestemming. Het zou daarom niet juist zijn om te zeggen: Jehovah's Getuigen geloven in vrije wil en andere christenen niet. Veel christelijke stromingen geloven in een vorm van menselijke keuzevrijheid. De verschillen zitten vooral in de manier waarop vrije wil, Gods genade, gehoorzaamheid, kerkelijk gezag, redding en het leven na de dood met elkaar worden verbonden. VRAGEN OM OVER NA TE DENKEN • Wat betekent vrije wil voor mij persoonlijk? • Is kunnen kiezen hetzelfde als je vrij voelen om te kiezen? • Welke gevolgen werden tijdens mijn opvoeding aan bepaalde keuzes verbonden? • Welke keuzes maakte ik omdat ik ze zelf werkelijk wilde? • Welke keuzes maakte ik uit liefde voor God? • Welke keuzes maakte ik uit angst voor mogelijke gevolgen? • Welke rol speelde de mening van familie of de geloofsgemeenschap? • Kan een keuze tegelijkertijd vrijwillig én sterk beïnvloed zijn? • Hoe zou ik kiezen wanneer niemand anders mijn keuze ooit zou kennen? • Wat betekent gewetensvrijheid voor mij? KORT SAMENGEVAT Jehovah's Getuigen geloven dat Jehovah mensen vrije wil heeft gegeven. Hij wil dat mensen vrijwillig voor hem kiezen. Die vrijheid betekent binnen hun geloof echter niet dat iedere keuze dezelfde geestelijke betekenis heeft. Jehovah dienen en gehoorzaam zijn aan zijn wil wordt als de juiste keuze gezien en verbonden met Gods goedkeuring en de hoop op eeuwig leven. Veel andere christelijke tradities kennen eveneens vrije wil, verantwoordelijkheid en gehoorzaamheid aan God, maar verschillen onderling sterk in hun ideeën over genade, redding, kerkelijk gezag en wat er na de dood gebeurt. Daarom kan vrije wil uiteindelijk tot een interessante persoonlijke vraag leiden: Ben ik vrij wanneer ik kán kiezen — of hoort bij vrijheid ook dat ik mij vrij voel om te onderzoeken, te twijfelen en uiteindelijk een andere keuze te maken?