Een therapeut vinden die je achtergrond begrijpt

Herkenbare vragen Waarom begrijpt mijn therapeut niet waarom het verlaten van mijn geloof zo ingrijpend is? Moet een psycholoog ervaring hebben met Jehovah’s Getuigen? Waar kan ik zoeken naar iemand die bekend is met religieuze of levensbeschouwelijke problematiek? Wat kan ik tijdens een eerste gesprek vragen? En hoe weet ik of een therapeut bij mij past? Het verlaten van een religieuze gemeenschap kan veel meer betekenen dan alleen anders gaan geloven. Voor sommige voormalige Jehovah’s Getuigen veranderen tegelijkertijd hun familiecontacten, sociale netwerk, identiteit, toekomstbeeld en ideeën over goed en kwaad. Anderen ervaren juist vooral opluchting of hebben weinig psychische problemen na hun vertrek. Er bestaat dus niet één standaardervaring van een ex-JG. Maar wanneer je wél hulp nodig hebt, kan het prettig zijn wanneer een therapeut begrijpt dat religie veel dieper in een leven verweven kan zijn dan alleen de vraag: ‘Geloof je nog in God?’ Moet je therapeut Jehovah’s Getuigen kennen? Niet noodzakelijk. Het kan natuurlijk prettig zijn wanneer een therapeut al ervaring heeft met voormalige Jehovah’s Getuigen of andere sterk georganiseerde religieuze gemeenschappen. Maar een therapeut die daar nog weinig van weet, kan eveneens goed bij je passen. Misschien is een belangrijkere vraag: Is deze persoon bereid te luisteren en mijn religieuze achtergrond serieus te nemen zonder vooraf voor mij te bepalen wat ik moet geloven? Een goede therapeut hoeft niet vóór of tegen Jehovah’s Getuigen te zijn. Hij of zij hoeft je ook niet te vertellen dat je geloof verkeerd was. Het gaat erom dat er ruimte is voor jouw ervaring . Waar kun je op zoeken? Er bestaat geen officiële Nederlandse specialisatie ‘therapeut voor ex-Jehovah’s Getuigen’. Je kunt wel zoeken naar hulpverleners die ervaring of affiniteit hebben met onderwerpen die mogelijk aansluiten bij jouw situatie, bijvoorbeeld: religie, levensbeschouwing en zingeving; verlies van identiteit; familiebreuken en rouw; trauma of langdurige stress; dwingende controle of psychologische beïnvloeding; het verlaten van gesloten of sterk hechte gemeenschappen; ‘religieus trauma’ of spiritual abuse . Niet iedereen die Jehovah’s Getuigen verlaat heeft een trauma. En niet iedere moeilijke religieuze ervaring hoeft als trauma te worden benoemd. Begin bij je huisarts Wanneer psychische klachten je dagelijks functioneren beïnvloeden, kan je huisarts een goede eerste stap zijn. Voor verzekerde behandeling binnen de GGZ is doorgaans een verwijzing nodig, meestal van de huisarts. GGZ valt onder voorwaarden binnen het basispakket, maar de precieze vergoeding kan verschillen per behandeling, zorgaanbieder, polis en verzekeraar. Voor GGZ kan bovendien het eigen risico gelden. Je kunt tegen je huisarts bijvoorbeeld uitleggen: ‘Mijn klachten hangen samen met het verlaten van een religieuze gemeenschap en het verlies van familie, sociale contacten en identiteit. Ik zoek iemand die bereid is die achtergrond mee te nemen in mijn behandeling.’ Dat vertelt veel meer dan alleen: ‘Ik voel me somber.’ Controleer wie je voor je hebt Wanneer iemand zich presenteert als gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut, klinisch psycholoog of psychiater, kun je via het officiële BIG-register controleren of die zorgverlener geregistreerd is. Een BIG-registratie geeft aan dat iemand voor het betreffende beschermde beroep aan wettelijke eisen voldoet. Zoeken in het officiële BIG-register Het BIG-register vertelt je echter niet automatisch of iemand ervaring heeft met Jehovah’s Getuigen, religieuze gemeenschappen of jouw specifieke problematiek. Daarvoor kun je de praktijkwebsite bekijken of het gewoon vragen. In JW.World onder de catagorie professionele hulp staan professionals die gesprecialiseerd zijn. Wat kun je vóór een behandeling vragen? Je hoeft niet af te wachten totdat je vijf gesprekken verder bent. Je kunt tijdens een kennismaking bijvoorbeeld vragen: ‘Heb je ervaring met mensen die een sterk religieuze of gesloten gemeenschap hebben verlaten?’ Of: ‘Ben je bekend met problemen rond geloofsverlies, uitsluiting, familiebreuken en identiteitsverlies?’ En misschien nog belangrijker: ‘Als je hier weinig ervaring mee hebt, ben je bereid je in mijn achtergrond te verdiepen?’ Een eerlijk antwoord als: ‘Ik ken Jehovah’s Getuigen niet goed, maar ik wil begrijpen wat dit voor jou betekent’ kan soms waardevoller zijn dan iemand die denkt na één artikel precies te weten hoe jouw leven eruitzag. Wanneer is een therapeut misschien geen goede match? Let bijvoorbeeld op wanneer je merkt dat een therapeut jouw ervaring herhaaldelijk bagatelliseert. Bijvoorbeeld: ‘Maar je bent er nu toch uit?’ ‘Waarom ga je niet gewoon verder?’ Ook zou ik voorzichtig zijn wanneer een hulpverlener vanuit een eigen levensbeschouwelijke overtuiging probeert te bepalen wat jij zou moeten geloven. Dat geldt beide kanten op . Een therapeut zou je niet richting terugkeer naar een geloof moeten duwen omdat hij religie belangrijk vindt. Maar een therapeut zou ook niet voor jou moeten beslissen dat religie schadelijk is en dat je geloof moet loslaten. Jouw overtuiging is niet het project van de therapeut. Jouw welzijn staat centraal. Als je na enkele gesprekken merkt dat iemand je achtergrond fundamenteel niet begrijpt en ook weinig moeite doet om die te begrijpen, mag je bespreken of een andere behandelaar beter bij je past. Van behandelaar veranderen is geen mislukking. Soms is er simpelweg geen goede match. Lotgenotencontact kan iets anders bieden Professionele hulp en lotgenotencontact hebben verschillende functies. Een psycholoog kan behandeling bieden. Een lotgenoot kan iets anders zeggen: ‘Ik weet precies wat je bedoelt wanneer je zegt dat je bang was iemand van de gemeente tegen te komen.’ Die herkenning kan enorm waardevol zijn. Via online communities, en dit Forum kunnen ex-JG’s relatief laagdrempelig ervaringen uitwisselen. Maar lotgenoten zijn geen vervanging voor professionele behandeling wanneer die nodig is. Dat onderscheid vind ik voor ExJW.World belangrijk. En als je nog Jehovah’s Getuige bent? Ook dan mag je professionele hulp zoeken. Je hoeft niet eerst de organisatie te verlaten voordat je met een psycholoog kunt praten over angst, schuldgevoelens, familierelaties, twijfel of identiteit. En een therapeut hoeft je niet te overtuigen om te blijven of te vertrekken. Dat sluit precies aan bij het uitgangspunt van ExJW.World: niet de uitkomst bepalen, maar ruimte bieden om te begrijpen wat er met je gebeurt en zelf keuzes te maken. Boeken en aanvullende informatie Sommige mensen vinden herkenning in boeken over religieuze verandering of beïnvloeding, bijvoorbeeld Leaving the Fold van Marlene Winell of werk van Steven Hassan. Of van Raymond Franz,Crisis of Conscience. Zie dergelijke boeken niet als vervanging voor behandeling of als bewijs dat iedere religieuze ervaring hetzelfde is. Gebruik ze als perspectieven. Lees kritisch. Kijk wat bij jouw ervaring past en wat niet. Wanneer je direct iemand nodig hebt Wanneer je vooral behoefte hebt aan iemand die luistert, is De Luisterlijn telefonisch 24 uur per dag bereikbaar via 088 0767 000 . De gesprekken zijn anoniem; voor bellen gelden de gebruikelijke belkosten van je provider. De Luisterlijn Bij gedachten aan zelfdoding kun je contact opnemen met 113 Zelfmoordpreventie . Bij onmiddellijk levensgevaar: bel 112 . Tot slot De juiste therapeut hoeft jouw geschiedenis niet zelf te hebben meegemaakt. Hij hoeft zelfs niet alles over Jehovah’s Getuigen te weten. Maar je moet wel het gevoel krijgen: Mijn verhaal wordt serieus genomen. Ik hoef mijn hele achtergrond niet voortdurend te verdedigen. Mijn therapeut probeert te begrijpen wat mijn geloof, twijfel of vertrek voor míj heeft betekend. En misschien het belangrijkste: Niemand bepaalt hier voor mij wat ik uiteindelijk moet geloven. Dat geldt voor een ex-JG die niet meer gelooft, voor iemand die twijfelt én voor een Jehovah’s Getuige die professionele hulp zoekt en zijn geloof wil behouden.