Herkenbare vragen
- Wat geloven Jehovah’s Getuigen precies dat er tijdens Armageddon zal gebeuren?
- Wie zal Armageddon volgens de huidige leer overleven?
- Wat gebeurt er volgens die leer met baby’s en jonge kinderen van ouders die Jehovah niet dienen?
- Kunnen kinderen worden vernietigd vanwege de geloofskeuze van hun ouders, terwijl ze zelf nog geen keuze konden maken?
- Hoe verhoudt dat zich tot Bijbelteksten waarin God individuele rechtvaardigheid belangrijk vindt?
- Hoe past dit bij Jezus als de Goede Herder die juist het ene verloren schaap zoekt?
- Waarom konden oorlogen, rampen en wereldnieuws voelen als tekenen dat het einde dichtbij was?
- Wat is de grote verdrukking en wat gebeurt er volgens Jehovah’s Getuigen vóór Armageddon?
- Is de uitleg over wie nog gered kan worden altijd hetzelfde geweest?
- Waarom kan angst voor Armageddon blijven hangen nadat iemand niet meer gelooft?
Wat is Armageddon?
Jehovah’s Getuigen geloven dat Armageddon een toekomstige oorlog is waarin God definitief ingrijpt in de wereld.
Armageddon betekent volgens hen niet dat mensen zelf de aarde vernietigen door een kernoorlog, klimaatcatastrofe of andere wereldramp.
Het is volgens hun officiële uitleg de oorlog waarin God, via Jezus Christus, een einde maakt aan menselijke regeringen en aan degenen die uiteindelijk als zijn tegenstanders worden beoordeeld.
De aarde zelf blijft bestaan.
ARMAGEDDON
geen vernietiging
van de aarde
↓
God grijpt in
↓
Jezus + hemelse legers
↓
menselijk bestuur eindigt
↓
Gods Koninkrijk regeert
over de aardeWaar komt het woord Armageddon vandaan?
Het woord Armageddon komt in de Bijbel voor in Openbaring 16:16.
Het is afgeleid van Har-Magedon, vaak weergegeven als ‘berg van Megiddo’.
Megiddo was een belangrijke plaats in het oude Israël en het gebied eromheen was verbonden met verschillende veldslagen.
Jehovah’s Getuigen geloven echter niet dat alle legers van de wereld letterlijk bij Megiddo bijeenkomen.
Armageddon is volgens hun uitleg een symbolische situatie waarin de politieke machten van de wereld uiteindelijk tegenover God komen te staan.
Armageddon komt volgens de leer niet zomaar ineens
Jehovah’s Getuigen geloven dat wij sinds 1914 in ‘de laatste dagen’ leven.
Oorlogen, voedseltekorten, aardbevingen, epidemieën en maatschappelijke problemen worden gezien als onderdelen van het Bijbelse teken van die laatste dagen.
Armageddon is vervolgens het sluitstuk van een grotere reeks gebeurtenissen.
1914
begin ‘laatste dagen’
↓
wereldsituatie
↓
GROTE VERDRUKKING
↓
vernietiging
Babylon de Grote
↓
aanval op Gods volk
↓
ARMAGEDDON
↓
duizendjarige regering
van ChristusWat is de grote verdrukking?
Jehovah’s Getuigen geloven dat vóór Armageddon de grote verdrukking begint.
Volgens hun huidige uitleg begint die periode met de vernietiging van Babylon de Grote.
Babylon de Grote staat binnen hun leer voor het wereldrijk van ‘valse religie’: religies die volgens hun interpretatie God niet op de juiste manier aanbidden.
Politieke machten zullen zich volgens deze uitleg tegen die religies keren en ze vernietigen.
Jehovah’s Getuigen verwachten dat hun eigen geloofsgemeenschap deze vernietiging zal overleven.
‘BABYLON DE GROTE’
wereldrijk van
‘valse religie’
↓
politieke machten
keren zich ertegen
↓
vernietiging
↓
begin grote verdrukkingDaarna wordt Gods volk aangevallen
Na de vernietiging van Babylon de Grote verwachten Jehovah’s Getuigen een aanval op degenen die Jehovah aanbidden.
Die aanval wordt onder andere verbonden met Gog van Magog uit het Bijbelboek Ezechiël.
God grijpt vervolgens in om zijn volk te beschermen.
Armageddon vormt uiteindelijk de climax van de grote verdrukking.
Wie worden tijdens Armageddon vernietigd?
Volgens Jehovah’s Getuigen zal Jezus degenen vernietigen die uiteindelijk een negatief oordeel van hem ontvangen.
Ook de menselijke regeringen verdwijnen.
De organisatie presenteert Armageddon daarom niet als willekeurige vernietiging, maar als een rechtvaardig oordeel van God en Jezus.
Daarmee ontstaat echter een moeilijkere vraag:
Wat gebeurt er met jonge kinderen van ouders die Jehovah niet dienen?
Een baby of jong kind kan nog geen bewuste religieuze keuze maken.
Het kan niet zelfstandig onderzoeken welke religie waar is, besluiten Jehovah te dienen, zich opdragen of zich laten dopen.
Toch is de positie van zulke kinderen binnen de Armageddonleer lange tijd gekoppeld aan die van hun ouders.
Een officiële publicatie die nog steeds via JW.ORG beschikbaar is, stelt eerst dat de Bijbel geen rechtstreeks antwoord geeft op de vraag wat er tijdens Armageddon met jonge kinderen gebeurt.
Daarna wordt 1 Korinthiërs 7:14 aangehaald. Daarin worden de kinderen van een gelovige ouder ‘heilig’ genoemd.
Dezelfde publicatie wijst vervolgens op Bijbelse oordelen waarbij ook kleine kinderen van degenen die werden vernietigd omkwamen. Ouders worden daarom aangespoord zo te leven dat God hun kinderen ook tijdens Armageddon gunstig zal beoordelen.
GELOVIGE OUDER
↓
kind wordt volgens
1 Korinthiërs 7:14
als ‘heilig’ beschouwd
↓
hoop op bescherming
MAAR:
NIET-GELOVIGE OUDERS
↓
wat gebeurt er met
hun jonge kinderen?
↓
huidige publicatie:
‘de Bijbel geeft geen
rechtstreeks antwoord’Oudere publicaties waren veel explicieter
In een publicatie uit 1952 werd de conclusie veel scherper getrokken.
Daar werd geleerd dat minderjarige kinderen van christelijke ouders vanwege een soort ‘gezinsverdienste’ bescherming konden ontvangen.
Over kinderen die daar niet onder vielen werd vervolgens expliciet gezegd dat zij tijdens Armageddon zouden worden vernietigd en geen hoop op een opstanding zouden hebben.
In De Wachttoren van 1971 werd opnieuw gezegd dat God minderjarige kinderen van een christelijke ouder als ‘heilig’ kan beschouwen en hen tijdens Armageddon op grond van de positie van hun gelovige vader of moeder kan beschermen.
OUDERE UITLEG
gelovige ouder
↓
‘gezinsverdienste’
↓
kind kan bescherming krijgen
geen gelovige ouder
↓
geen ‘gezinsverdienste’
↓
oude publicaties:
vernietiging mogelijkDe huidige formulering is voorzichtiger.
Daarom zou het niet nauwkeurig zijn om te zeggen:
‘De huidige leer zegt zonder voorbehoud dat ieder kind van niet-gelovige ouders in Armageddon wordt gedood.’
Maar de historische leer is wel duidelijk gedocumenteerd en de huidige officiële uitleg zegt evenmin dat zulke kinderen automatisch worden gered.
Maar is een kind verantwoordelijk voor de keuze van zijn ouders?
Juist daar ontstaat een interessante Bijbelse vraag.
In Ezechiël 18 wordt sterk benadrukt dat ieder mens verantwoordelijk is voor zijn eigen gedrag.
Over een zoon die niet dezelfde verkeerde dingen doet als zijn vader wordt gezegd dat hij niet voor de zonde van zijn vader zal sterven.
EZECHIËL 18
vader zondigt
↓
zoon doet die zonde niet
↓
zoon sterft niet
voor de zonde
van zijn vaderHet hoofdstuk benadrukt daarmee individuele verantwoordelijkheid.
Een jong kind kan echter nog minder verantwoordelijk worden gehouden voor de religieuze keuze van zijn ouders dan de volwassen zoon uit deze illustratie.
Dat roept de vraag op:
Als een kind zelf nog geen geloofskeuze kan maken, op welke basis zou het dan een definitief oordeel ontvangen vanwege de positie van zijn vader of moeder?
Abraham stelde zelf een vergelijkbare vraag over Gods rechtvaardigheid
In Genesis 18 hoort Abraham dat Sodom en Gomorra geoordeeld zullen worden.
Zijn reactie is opvallend.
Hij vraagt Jehovah of hij werkelijk goede mensen samen met slechte mensen zou vernietigen.
Abraham begint bij vijftig rechtvaardigen en vraagt vervolgens naar 45, 40, 30, 20 en uiteindelijk tien.
Iedere keer zegt God dat hij de stad vanwege die rechtvaardigen niet zal vernietigen.
Abraham stelt daarbij de kernvraag:
Zal de Rechter van de hele aarde niet doen wat rechtvaardig is?
SODOM — GENESIS 18
50 rechtvaardigen
↓
45
↓
40
↓
30
↓
20
↓
10
bij iedere stap:
‘Ik zal de stad
niet verwoesten
vanwege hen.’Dit gedeelte zegt niet rechtstreeks wat er tijdens Armageddon met kinderen gebeurt.
Maar het laat wel een Bijbels principe zien dat voor die vraag relevant is:
Abraham vindt het ondenkbaar dat iemand die niet schuldig is hetzelfde lot krijgt als iemand die wel schuldig is.
En er is zelfs een voorbeeld met één rechtvaardig persoon
Een vergelijkbaar principe staat in Jeremia 5:1.
Daar gaat het niet over Babylon en ook niet over Gog van Magog, maar over Jeruzalem.
God zegt dat men door de straten en pleinen van Jeruzalem moet zoeken naar iemand die rechtvaardig handelt en trouw probeert te zijn.
Als zo iemand gevonden wordt, zegt God:
dan zal ik de stad vergeven.
JEREMIA 5:1
zoek in Jeruzalem
↓
is er iemand
die rechtvaardig handelt?
↓
zelfs één
↓
‘dan zal ik
de stad vergeven’Ook dit is geen profetie over Armageddon.
Maar opnieuw staat individuele rechtvaardigheid centraal.
Jezus en ‘deze kleinen’
Nog opvallender wordt het wanneer we kijken naar wat Jezus zelf zegt.
In Mattheüs 18 gebruikt Jezus eerst een kind om zijn discipelen iets te leren.
Enkele verzen later waarschuwt hij:
kijk niet neer op een van deze kleinen.
Daarna vertelt hij over een herder met honderd schapen.
Eén schaap raakt verdwaald.
De herder zegt niet:
Er zijn er nog 99 over.
Hij gaat juist dat ene schaap zoeken.
Jezus sluit de vergelijking vervolgens af met de gedachte dat zijn Vader niet wil dat één van deze kleinen verloren gaat.
MATTHEÜS 18
‘deze kleinen’
↓
100 schapen
↓
1 raakt verdwaald
↓
de herder gaat
dat ene schaap zoeken
↓
de Vader wil niet
dat één van deze kleinen
verloren gaatJezus is de Goede Herder
In Johannes 10 gebruikt Jezus opnieuw het beeld van een herder.
Hij noemt zichzelf de Goede Herder.
Een goede herder laat de schapen niet in de steek wanneer er gevaar komt.
Jezus gaat zelfs verder:
hij zegt dat de Goede Herder zijn leven geeft voor de schapen.
JEZUS
de Goede Herder
↓
kent zijn schapen
↓
beschermt zijn schapen
↓
geeft zelfs
zijn eigen leven
voor de schapenOok David redde één schaap
Het beeld van de herder die een kwetsbaar dier niet zomaar opgeeft komt al eerder in de Bijbel voor.
David vertelt in 1 Samuël 17 hoe een leeuw of beer een schaap uit zijn kudde meenam.
Hij ging het roofdier achterna en redde het schaap.
Dat verhaal gaat niet over Armageddon en bewijst op zichzelf niets over Gods toekomstige oordeel.
Maar het past wel in het bredere Bijbelse beeld van een goede herder: een kwetsbaar dier wordt niet als onbelangrijk beschouwd alleen omdat er nog veel andere dieren in de kudde zijn.
Dan ontstaat een moeilijke vraag
Wanneer deze Bijbelgedeelten naast de Armageddonleer worden gelegd, ontstaat een spanning die niet eenvoudig verdwijnt.
GENESIS 18
de goede niet samen
met de slechte vernietigen
JEREMIA 5
zelfs één rechtvaardige
doet ertoe
EZECHIËL 18
een kind draagt niet
de schuld van zijn vader
MATTHEÜS 18
niet één van
‘deze kleinen’
verloren laten gaan
JOHANNES 10
Jezus geeft zijn leven
voor zijn schapen
TEGENOVER
ARMAGEDDONLEER
jonge kinderen kunnen
zelf nog geen keuze maken
↓
hun positie werd historisch
gekoppeld aan die
van hun oudersDaarmee kan de vraag veel preciezer worden gesteld dan:
‘Waarom zou Jezus kinderen doden?’
De diepere vraag is:
Als Jezus wordt beschreven als de Goede Herder die het ene verloren schaap zoekt, zijn eigen leven voor zijn schapen geeft en zegt dat zijn Vader niet wil dat één van ‘deze kleinen’ verloren gaat, hoe is daarmee te verenigen dat een jong kind definitief vernietigd zou kunnen worden terwijl het zelf nog nooit bewust vóór of tegen God heeft kunnen kiezen?
En nog specifieker:
Als de Bijbel benadrukt dat een zoon niet voor de zonde van zijn vader sterft, op welke rechtvaardige grond zou het geloof of ongeloof van ouders dan bepalend mogen zijn voor het lot van een kind dat zelf nog niet in staat is zo’n keuze te maken?
Hoe zouden Jehovah’s Getuigen hierop antwoorden?
Jehovah’s Getuigen zullen doorgaans benadrukken dat mensen niet kunnen bepalen wie God zal redden of vernietigen.
God en Jezus kennen alle omstandigheden en hun oordeel is volgens de leer altijd volmaakt rechtvaardig.
JW-UITLEG
God kent ieder mens
volledig
↓
Jezus is aangesteld
als rechter
↓
zijn oordeel is
altijd rechtvaardig
↓
mensen kunnen niet
vooruit bepalen wie
wordt geredDat antwoord verplaatst de vraag echter vooral naar vertrouwen in Gods oordeel.
Het verklaart niet precies hoe de historische gedachte dat een kind vanwege de religieuze positie van zijn ouders vernietigd kan worden zich verhoudt tot de Bijbelteksten over individuele verantwoordelijkheid, ‘deze kleinen’ en de Goede Herder.
Juist daarom is het een relevante vraag om zelf te onderzoeken.
Maar overleven alleen gedoopte Jehovah’s Getuigen?
Ook dat wordt vaak zo samengevat, maar dat is te absoluut.
Jehovah’s Getuigen leren dat iemand die God wil dienen geloof moet tonen, zijn levenswijze moet aanpassen en zich uiteindelijk moet laten dopen.
Maar doop op zichzelf is geen garantie voor redding.
Bovendien zegt de organisatie dat zij niet zelf bepaalt welke individuele mensen wel of niet worden gered. Het uiteindelijke oordeel ligt bij Jezus.
In 2024 veranderde een belangrijk onderdeel van de uitleg
Tot enkele jaren geleden werd geleerd dat mensen vóór het begin van de grote verdrukking duidelijk Jehovah’s kant moesten kiezen.
Wanneer Babylon de Grote eenmaal werd vernietigd en de grote verdrukking begon, werd die mogelijkheid in de praktijk gezien als voorbij.
In 2024 werd die uitleg gewijzigd.
Volgens de huidige uitleg kunnen sommige mensen na het begin van de grote verdrukking nog reageren op wat er gebeurt en alsnog Jehovah’s kant kiezen.
De organisatie zegt daarnaast niet te weten hoe God mensen zal beoordelen die vóór die tijd nooit werkelijk de gelegenheid hebben gehad de boodschap te horen.
EERDERE UITLEG
grote verdrukking begint
↓
mogelijkheid om nog
van kant te veranderen
praktisch voorbij
HUIDIGE UITLEG
grote verdrukking begint
↓
sommige mensen kunnen
nog reageren
↓
alsnog Jehovah’s
kant kiezenIn 2025 veranderde ook de uitleg over de prediking
In 2025 volgde nog een aanpassing.
Eerder geloofden Jehovah’s Getuigen dat de gewone prediking van het goede nieuws zou eindigen wanneer Babylon de Grote werd vernietigd en de grote verdrukking begon.
Sinds 2025 is de officiële uitleg dat de prediking van het goede nieuws tijdens de grote verdrukking doorgaat tot vlak voor Armageddon.
VROEGER
grote verdrukking
↓
prediking goede nieuws
eindigt
SINDS 2025
grote verdrukking
↓
prediking gaat door
↓
vlak vóór Armageddon
eindigt de gelegenheidWat gebeurt er na Armageddon?
Armageddon is volgens Jehovah’s Getuigen niet het einde van de aarde.
Het is juist de overgang naar de wereld waarop zij hopen.
Na Armageddon wordt Satan volgens de leer voor duizend jaar opgesloten.
Jezus Christus en de 144.000 regeren gedurende die periode vanuit de hemel over de aarde.
Ook grote aantallen overleden mensen zullen volgens Jehovah’s Getuigen worden opgewekt.
ARMAGEDDON
↓
Satan opgesloten
↓
1.000 JAAR
↓
opstanding
↓
mensheid groeit
naar volmaaktheid
↓
paradijselijke aardeArmageddon is binnen de leer ook goed nieuws
Voor buitenstaanders klinkt Armageddon vooral als vernietiging. Jehovah’s Getuigen zelf presenteren het juist als hoop. Armageddon maakt volgens hun overtuiging een einde aan oorlog, onrecht en slecht menselijk bestuur. Daarna komt de paradijselijke aarde waar gelovigen naar uitkijken.
Daarom kunnen twee ervaringen naast elkaar bestaan:
ARMAGEDDON
voor de één:
hoop
↓
einde aan lijden
↓
paradijs
voor de ander:
dreiging
↓
oordeel
↓
verlies van anderen
↓
angstWaarom kan het tegelijk hoop én angst oproepen?
Dat hangt sterk af van hoe iemand de leer heeft beleefd.
Wie overtuigd is dat hij of zij door God beschermd zal worden, kan Armageddon zien als het moment waarop eindelijk alles goedkomt.
Maar dezelfde leer bevat ook de mogelijkheid dat mensen van wie je houdt niet zullen overleven.
Voor een kind kan bovendien de gedachte ontstaan:
ALS MAMA EN PAPA
JEHOVAH DIENEN
↓
ben ik veilig?
MAAR ALS ZE
DAT NIET DOEN
↓
wat gebeurt er
dan met mij?Dat maakt de vraag naar kinderen niet alleen theologisch relevant.
Voor mensen die hiermee zijn opgegroeid kan zij ook emotioneel belangrijk zijn.
Vragen om over na te denken
Wat dacht ik vroeger precies dat er tijdens Armageddon zou gebeuren?
Wat dacht ik dat er met baby’s en jonge kinderen van niet-Jehovah’s Getuigen zou gebeuren?
Vond ik het als gelovige rechtvaardig dat de positie van een kind gekoppeld kon worden aan die van zijn ouders?
Hoe verhoudt dat zich voor mij tot Ezechiël 18, waarin een zoon niet voor de zonde van zijn vader sterft?
Wat betekent het voor mij dat Abraham het ondenkbaar vond dat God de rechtvaardige samen met de slechte zou vernietigen?
Hoe lees ik Jezus’ woorden dat zijn Vader niet wil dat één van ‘deze kleinen’ verloren gaat?
Hoe past het beeld van Jezus als de Goede Herder bij mijn vroegere beeld van Jezus tijdens Armageddon?
Is ‘God zal het rechtvaardig doen’ voor mij een voldoende antwoord, of roept dat juist nieuwe vragen op?
Was Armageddon voor mij voornamelijk hoop, angst of allebei?
Wat dacht ik dat er met familieleden of vrienden buiten de organisatie zou gebeuren?
Heeft de verwachting dat het einde dichtbij was invloed gehad op mijn keuzes over opleiding, werk, relaties, kinderen of toekomstplannen?
Wat betekent het voor mij dat de uitleg over het moment waarop iemand nog kan veranderen in 2024 en 2025 is aangepast?
Samenvatting
Jehovah’s Getuigen geloven dat Jezus tijdens Armageddon Gods oordeel uitvoert en dat het huidige menselijke politieke stelsel wordt beëindigd.
Een moeilijke vraag binnen die leer is wat er gebeurt met baby’s en jonge kinderen die zelf nog geen geloofskeuze kunnen maken.
De huidige officiële publicatie zegt dat de Bijbel daar geen rechtstreeks antwoord op geeft. Zij benadrukt wel dat kinderen van een gelovige ouder als ‘heilig’ kunnen worden beschouwd en wijst op vroegere Bijbelse oordelen waarbij ook kinderen omkwamen.
Oudere publicaties waren veel explicieter. In 1952 werd geleerd dat minderjarige kinderen die niet onder de ‘gezinsverdienste’ van een christelijke ouder vielen tijdens Armageddon zouden worden vernietigd zonder hoop op een opstanding.
Daartegenover staan Bijbelgedeelten die interessante vragen oproepen. Abraham vraagt in Genesis 18 of God werkelijk de rechtvaardige samen met de slechte zal vernietigen. God zegt dat hij Sodom zelfs vanwege tien rechtvaardigen zou sparen. In Jeremia 5 wordt gezegd dat Jeruzalem vergeven zou worden als er iemand werd gevonden die rechtvaardig en trouw handelde.
Ezechiël 18 benadrukt vervolgens dat een zoon niet voor de zonde van zijn vader sterft.
En juist Jezus gebruikt in Mattheüs 18 het beeld van één verdwaald schaap dat wordt gezocht en zegt aansluitend dat zijn Vader niet wil dat één van ‘deze kleinen’ verloren gaat. In Johannes 10 noemt Jezus zichzelf bovendien de Goede Herder die zijn leven voor de schapen geeft.
Daarmee blijft een wezenlijke vraag bestaan:
Hoe is het beeld van Jezus als de Goede Herder — die het ene schaap zoekt, zijn leven geeft om te redden en zegt dat zijn Vader niet wil dat één van ‘deze kleinen’ verloren gaat — te verenigen met de mogelijkheid dat een jong kind definitief wordt vernietigd terwijl het zelf nog nooit bewust vóór of tegen God heeft kunnen kiezen?
Dat is geen antwoord dat EXJW.World voor de lezer hoeft in te vullen.
Het is een vraag die de Bijbelteksten zelf oproepen wanneer ze naast de Armageddonleer worden gelegd.
Bronnen en verdieping
Jehovah’s Getuigen – Armageddon, Redeneren aan de hand van de Schrift. Behandelt expliciet de vraag wat er tijdens Armageddon met jonge kinderen gebeurt en verwijst naar 1 Korinthiërs 7:14 en eerdere goddelijke oordelen.
De Wachttoren – Kinderen opleiden tot leven in de Nieuwe Wereld, 1952. Historische uitleg over ‘gezinsverdienste’ en het lot van minderjarige kinderen tijdens Armageddon.
De Wachttoren – Vragen van lezers, 1 maart 1971. Over doop, Armageddon en bescherming van minderjarige kinderen op grond van een gelovige ouder.
Genesis 18:23-32 – Nieuwewereldvertaling. Abraham vraagt of God de goede samen met de slechte zal vernietigen; het gesprek loopt terug tot tien rechtvaardigen.
Jeremia 5:1 – Nieuwewereldvertaling. Over het zoeken naar iemand in Jeruzalem die rechtvaardig handelt en trouw probeert te zijn.
Ezechiël 18 – Nieuwewereldvertaling. Over individuele verantwoordelijkheid en het beginsel dat een zoon niet voor de zonde van zijn vader sterft.
Mattheüs 18:1-14 – Nieuwewereldvertaling. Over ‘deze kleinen’, het ene verdwaalde schaap en de wens van de Vader dat niet één van hen verloren gaat.
Johannes 10:1-18 – Nieuwewereldvertaling. Jezus als de Goede Herder die zijn leven voor de schapen geeft.
1 Samuël 17:34-35 – Nieuwewereldvertaling. David vertelt hoe hij als herder een schaap uit de bek van een roofdier redde.
Jehovah’s Getuigen – Wat weten we over Jehovah’s toekomstige oordelen?, De Wachttoren, mei 2024. Herziening van de eerdere uitleg over toekomstige oordelen en de mogelijkheid dat mensen tijdens de grote verdrukking nog veranderen.
Jehovah’s Getuigen – Vragen van lezers, De Wachttoren, augustus 2025. Aangepaste uitleg over het doorgaan van de prediking tijdens de grote verdrukking.
Lees ook
Angstconditionering – Waarom een oud alarmsysteem kan reageren terwijl je verstand weet dat er geen direct gevaar is.
Gods oordeel – Wanneer is iemand volgens de Bijbel persoonlijk verantwoordelijk?
Vrije wil – Kan er sprake zijn van een keuze als iemand nog te jong is om die keuze te begrijpen?
Autonoom denken – Verschillende Bijbelteksten naast elkaar leggen en zelf onderzoeken welke conclusie daaruit volgt.
Cognitieve dissonantie – Wanneer twee overtuigingen die allebei waar voelden moeilijk met elkaar te verenigen blijken.
