A - Afvallige

A - Afvallige Wat betekent ‘afvallige’ binnen Jehovah’s Getuigen? Herkenbare vragen Wanneer wordt iemand binnen Jehovah’s Getuigen als afvallige beschouwd? Is iedereen die Jehovah’s Getuigen verlaat een afvallige? Is iemand die twijfelt automatisch afvallig? Wat is het verschil tussen twijfelen, niet meer geloven en actief andere overtuigingen uitdragen? Waarom heeft het woord binnen Jehovah’s Getuigen zo’n zware betekenis? Wat betekent ‘afvallige’? In het gewone taalgebruik is een afvallige iemand die een geloof, overtuiging of beweging waartoe hij eerder behoorde verlaat of afwijst. Binnen Jehovah’s Getuigen heeft het begrip een specifiekere en sterk religieuze betekenis. In eigen publicaties wordt afvalligheid onder andere verbonden met het zich afkeren van wat als Bijbelse waarheid wordt beschouwd en met opstand tegen Jehovah en Jezus. Daarbij wordt ook beschreven dat afvalligen anderen proberen over te halen hun overtuiging over te nemen. Het woord betekent binnen de JG-gemeenschap daardoor meer dan alleen: ‘iemand die niet meer gelooft wat Jehovah’s Getuigen geloven.’ Niet iedereen die vertrekt is een afvallige Dit onderscheid is belangrijk. Iemand kan stoppen met het bezoeken van bijeenkomsten. Iemand kan inactief worden. Iemand kan ernstige twijfels hebben. Iemand kan niet meer geloven dat Jehovah’s Getuigen Gods organisatie zijn. Iemand kan zelf aangeven geen Jehovah’s Getuige meer te willen zijn. Die situaties zijn niet automatisch hetzelfde als wat binnen Jehovah’s Getuigen onder afvalligheid wordt verstaan. Wel kan een andere situatie ontstaan wanneer iemand bewust leerstellingen verwerpt die binnen de gemeenschap als fundamentele Bijbelse waarheid worden beschouwd en die overtuiging vervolgens uitdraagt. Het is daarom belangrijk onderscheid te maken tussen inactiviteit, twijfel, veranderd geloof, vertrek uit de organisatie en afvalligheid . Twijfelen is niet hetzelfde als afvalligheid Een Jehovah’s Getuige kan vragen hebben over een Bijbelse uitleg, een verandering in een leerstelling, gebeurtenissen uit de geschiedenis van de organisatie of een beslissing van het Besturende Lichaam. Het hebben van zulke vragen maakt iemand op zichzelf niet tot afvallige. Twijfel kan juist ontstaan omdat iemand probeert te begrijpen wat hij gelooft. Er bestaat verschil tussen: ‘Ik begrijp deze uitleg niet.’ ‘Ik twijfel of dit klopt.’ ‘Ik geloof dit niet meer.’ ‘Ik wil anderen ervan overtuigen dat deze leer onjuist is.’ Die uitspraken kunnen binnen de JG-context verschillend worden beoordeeld. Het actief proberen anderen van de leer weg te trekken wordt in publicaties duidelijk met afvalligheid verbonden, maar dat betekent niet dat dit de enige factor is die bij zo’n beoordeling kan meespelen. Wat verstaan Jehovah’s Getuigen zelf onder afvalligen? In hun studiemateriaal beschrijven Jehovah’s Getuigen afvalligen onder andere als mensen die ‘de waarheid hebben verlaten’ en volgens de organisatie onjuiste informatie over Gods organisatie verspreiden om het geloof van anderen te beschadigen. Jehovah’s Getuigen worden gewaarschuwd om dergelijke informatie niet te lezen, bekijken of beluisteren. In publicaties wordt contact met afvallige ideeën als een gevaar voor de trouw aan Jehovah beschreven. Vanuit het perspectief van een actieve Jehovah’s Getuige is dat logisch binnen het eigen geloofssysteem: wanneer je ervan overtuigd bent dat je de waarheid hebt gevonden, kan iemand die probeert je daarvan weg te leiden worden gezien als een geestelijk gevaar. Voor iemand die de organisatie heeft verlaten kan dezelfde situatie heel anders worden ervaren. Die persoon kan bijvoorbeeld vinden dat hij niemand van ‘de waarheid’ probeert weg te trekken, maar informatie deelt waarvan hij vindt dat die juist onderzocht zou moeten worden. Hetzelfde gedrag kan dus vanuit twee overtuigingen een totaal verschillende betekenis krijgen. Een bijzonder zwaar woord Voor iemand die nooit Jehovah’s Getuige is geweest kan afvallige eenvoudig klinken als een religieus woord voor een voormalig gelovige. Binnen de JG-context kan het veel zwaarder aanvoelen. Het woord is verbonden met begrippen als ontrouw aan Jehovah, geestelijk gevaar, misleiding en verzet tegen de waarheid. Jehovah’s Getuigen worden gewaarschuwd voor de ideeën en informatie van afvalligen en worden aangemoedigd die te vermijden. Daardoor beschrijft het woord niet alleen wat iemand gelooft . Het kan ook beïnvloeden hoe geloofsgenoten naar die persoon kijken en hoe zij informatie van hem beoordelen . Dat is belangrijk voor familieleden, hulpverleners en andere buitenstaanders om te begrijpen. Afvallige volgens wie? Hier is het belangrijk onderscheid te maken tussen een religieuze kwalificatie en hoe iemand zichzelf beschrijft. Stel dat iemand dertig jaar Jehovah’s Getuige is geweest en na uitgebreid onderzoek concludeert: ‘Ik geloof niet meer dat deze organisatie door God wordt geleid.’ Zelf kan hij zeggen: ‘Ik heb mijn overtuiging onderzocht en ben tot een andere conclusie gekomen.’ Binnen Jehovah’s Getuigen kan zijn verdere overtuiging, houding of gedrag onder bepaalde omstandigheden als afvalligheid worden beoordeeld. Dezelfde persoon hoeft zichzelf echter helemaal niet als afvallige te zien. Misschien gelooft hij nog steeds in Jehovah en Jezus. Misschien beschouwt hij zichzelf nog steeds als christen. Misschien is zijn overtuiging volledig veranderd. Daarom is het verstandig om bij het woord afvallige altijd te vragen: Wie gebruikt dit woord, welke definitie wordt toegepast en wat gelooft de persoon zelf werkelijk? Heeft iemand Jehovah verlaten of de organisatie? Voor Jehovah’s Getuigen zijn trouw aan Jehovah en verbondenheid met zijn organisatie sterk met elkaar verweven. Iemand die zich tegen de organisatie keert kan daarom vanuit het JG-perspectief worden gezien als iemand die zich verzet tegen Jehovah’s regeling. Een voormalige Jehovah’s Getuige kan dat anders beleven. Hij kan bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik geloof nog steeds in Jehovah, maar niet meer dat deze organisatie uitsluitend door hem wordt geleid.’ Daardoor kan dezelfde situatie verschillend worden omschreven. De één zegt: ‘Hij heeft Jehovah verlaten.’ De ander zegt: ‘Ik heb de organisatie verlaten, niet God.’ Dat verschil in perspectief is belangrijk om te begrijpen voordat een label als afvallige het hele verhaal gaat bepalen. Niet iedere voormalige JG denkt hetzelfde Ook buiten Jehovah’s Getuigen bestaat geen uniforme groep ‘afvalligen’. Voormalige Jehovah’s Getuigen kunnen heel verschillende overtuigingen hebben. Sommigen blijven in Jehovah en de Bijbel geloven maar niet meer in de organisatie. Sommigen sluiten zich aan bij een andere christelijke kerk. Sommigen worden agnostisch of atheïstisch. Anderen weten lange tijd niet meer precies wat zij geloven. Ook hun houding tegenover Jehovah’s Getuigen verschilt. Sommigen willen niets meer met de organisatie te maken hebben. Anderen onderzoeken en schrijven erover. Sommigen proberen familieleden van hun visie te overtuigen. Weer anderen onderhouden waar mogelijk contact met gelovige familie en respecteren dat die familie anders denkt. Het etiket afvallige vertelt daarom niet automatisch het volledige verhaal van een persoon. Waarom worden JG’s gewaarschuwd voor informatie van afvalligen? Jehovah’s Getuigen geloven dat er geestelijke tegenstanders bestaan die mensen van Jehovah proberen weg te trekken. In hun publicaties worden afvallige ideeën binnen dat kader als gevaarlijk beschouwd. Daarom wordt leden afgeraden boeken, blogs, websites en video’s te bekijken van mensen die volgens de organisatie proberen hun geloof te ondermijnen. In officieel studiemateriaal wordt dit gekoppeld aan trouw aan Jehovah. Voor een actieve JG kan het vermijden van zulke informatie daarom voelen als bescherming van het geloof , niet als het vermijden van onderzoek. Iemand die buiten de organisatie staat kan daar een andere vraag tegenover zetten: Kan ik beoordelen of een bewering onjuist is zonder eerst te onderzoeken waarop die bewering is gebaseerd? Daar hoort ook een tweede vraag bij: Is kritische informatie automatisch waar omdat zij kritisch is? Nee. Ook voormalige JG’s, websites, journalisten en andere bronnen kunnen fouten maken of informatie selectief presenteren. Een bruikbare maatstaf is daarom aan beide kanten dezelfde: Wat is de oorspronkelijke bron? Wat staat er werkelijk? Kan ik de bewering controleren? Een persoon is meer dan een religieus etiket Woorden helpen ons de werkelijkheid te ordenen, maar kunnen ook informatie verbergen. Ouderling , pionier , ongedoopte verkondiger en afvallige vertellen iets over iemands verhouding tot een religieuze gemeenschap. Ze vertellen niet automatisch wie iemand als mens is, waarom hij bepaalde keuzes heeft gemaakt of wat hij werkelijk gelooft. Dat geldt ook andersom. Het zou net zo ongenuanceerd zijn wanneer een voormalige JG iedere actieve Jehovah’s Getuige uitsluitend als geïndoctrineerd zou beschrijven. Een actieve Jehovah’s Getuige kan na onderzoek oprecht overtuigd zijn dat zijn geloof waar is. Een voormalige Jehovah’s Getuige kan na onderzoek even oprecht tot een andere conclusie zijn gekomen. Een label kan een uitgangspunt voor begrip zijn. Het mag het verhaal achter de persoon niet vervangen. Om zelf over na te denken Wanneer iemand die je kent als afvallige wordt omschreven, kun je jezelf afvragen: Wat gelooft deze persoon werkelijk? Waarom is zijn overtuiging veranderd? Heeft hij Jehovah verlaten, de organisatie verlaten of maakt hij zelf onderscheid tussen die twee? Probeert hij anderen actief te overtuigen, of vertelt hij vooral waarom hij zelf anders is gaan denken? Kan ik de informatie die hij deelt controleren aan de oorspronkelijke bron? Ken ik zijn verhaal uit eerste hand, of vooral via het etiket dat voor hem wordt gebruikt? Zou ik dezelfde informatie anders beoordelen als zij afkomstig was van iemand zonder het label ‘afvallige’? Je hoeft het niet met zijn conclusies eens te zijn om die vragen te kunnen stellen. Tot slot Binnen Jehovah’s Getuigen heeft afvallige een duidelijke religieuze en negatieve betekenis. Het begrip wordt niet simpelweg gebruikt voor iedere persoon die een bijeenkomst mist, inactief wordt of ergens over twijfelt. Het hangt samen met het zich afkeren van wat binnen de gemeenschap als Bijbelse waarheid wordt beschouwd en kan verbonden worden met het verwerpen of uitdragen van opvattingen die daarmee in strijd zijn. Tegelijk vertelt het woord op zichzelf niet waarom iemand anders is gaan geloven, wat hij nu precies gelooft of wie hij als persoon is. Daarom is naast de vraag ‘Wordt deze persoon binnen Jehovah’s Getuigen als afvallige beschouwd?’ misschien nog een tweede vraag belangrijk: ‘Wat is zijn verhaal?’ Bronnen JW.org - Blijf trouw aan Jehovah - Voor eeuwig gelukkig!, les 58 JW.org - Hoe blijf je in Gods liefde? - Eindnoot 18: Afvalligheid JW.org - Publicaties van Jehovah’s Getuigen op persoonlijke websites Watchtower Online Library - publicaties over afvalligheid en afvalligen Nieuwewereldvertaling - 2 Johannes 9-11; 2 Thessalonicenzen 2:3; Handelingen 20:29, 30 Zie ook in A-Z Begrippenlijst Jehovah’s Getuigen A - Afvalligheid - Wat wordt binnen Jehovah’s Getuigen onder afvalligheid verstaan? D - De waarheid - Waarom gebruiken Jehovah’s Getuigen deze uitdrukking voor hun geloof? J - Jehovah’s organisatie - Wat bedoelen JG’s wanneer zij over ‘de organisatie’ spreken? V - Verwijdering - Wat betekent het als iemand uit de gemeente wordt verwijderd? W - Werelds - Wat betekent dit woord binnen Jehovah’s Getuigen?