B - Berouw

Herkenbare vragen Wat verstaan Jehovah’s Getuigen onder oprecht berouw? Wat moet iemand doen om na verwijdering terug te keren? Wie bepaalt wanneer iemand voldoende berouw heeft? Bestaat er een vaste wachttijd? Zijn ouderlingen professioneel opgeleid om berouw te beoordelen? Kunnen verschillende ouderlingen dezelfde persoon anders beoordelen? Worden de psychische gevolgen van verwijdering meegewogen? En wat als iemand vindt dat zijn terugkeer onnodig lang duurt? Wat betekent berouw? Binnen Jehovah’s Getuigen betekent berouw meer dan zeggen dat je spijt hebt. Volgens hun uitleg gaat het om werkelijk inzien dat iets verkeerd was, daar oprecht spijt van hebben en je gedrag veranderen. Bij een ernstige zonde kan de beoordeling van berouw grote gevolgen hebben. Volgens de huidige uitleg wordt iemand niet automatisch uit de gemeente verwijderd omdat hij een ernstige zonde heeft begaan. Ouderlingen proberen hem te helpen tot berouw te komen. Wanneer iemand volgens hen geen berouw toont, kan uiteindelijk verwijdering volgen. Berouw is daarmee niet alleen een religieus begrip. Het kan in de praktijk mede bepalen of iemand in de gemeente kan blijven of ernaar kan terugkeren . Wat moet iemand doen om terug te keren? Iemand die uit de gemeente is verwijderd kan volgens Jehovah’s Getuigen later weer terugkeren. Daarvoor moet volgens de organisatie duidelijk worden dat hij berouw heeft, met het verkeerde gedrag is gestopt en opnieuw volgens de Bijbelse normen wil leven. Sinds de wijzigingen van 2024 wordt sterker benadrukt dat ouderlingen een verwijderde persoon moeten blijven proberen te helpen. In de meeste gevallen willen zij na enkele maanden opnieuw contact opnemen om te kijken of zijn houding is veranderd. Er is dus officieel geen boodschap van: ‘Je bent verwijderd; zoek het verder zelf maar uit.’ De mogelijkheid om terug te keren blijft bestaan. Hoelang blijft iemand een ‘verwijderde persoon’? Er bestaat volgens de openbare huidige informatie van Jehovah’s Getuigen geen vaste minimale periode die iedere verwijderde persoon eerst moet doorlopen. Niet de kalender, maar het berouw hoort centraal te staan. In de publicaties van 2024 wordt bij de bespreking van de man uit Korinthe zelfs de mogelijkheid genoemd dat er slechts enkele maanden zaten tussen zijn verwijdering en Paulus’ aansporing om hem weer liefdevol te aanvaarden. De ene persoon kan dus in theorie eerder terugkeren dan de andere. Dat roept vanzelf een belangrijke vraag op: Wie bepaalt wanneer er genoeg bewijs van berouw is? Wie bepaalt of iemand voldoende berouw heeft? Die beoordeling ligt bij ouderlingen . De persoon kan zelf zeggen: ‘Ik heb oprecht berouw.’ Maar voor terugkeer in de gemeente is zijn eigen verklaring niet het enige criterium. Ouderlingen moeten beoordelen of zij voldoende aanwijzingen zien dat zijn houding en gedrag werkelijk zijn veranderd. Daar zit een ingewikkeld element in. Berouw is gedeeltelijk innerlijk. Een ander mens kan niet rechtstreeks zien wat iemand denkt, voelt of in zijn verhouding met God ervaart. Ouderlingen kunnen daarom alleen beoordelen wat zij kunnen waarnemen: wat iemand zegt, wat hij doet, of het verkeerde gedrag is gestopt en welke veranderingen zichtbaar zijn. Berouw hebben en berouw tonen Daarom is het nuttig onderscheid te maken tussen: Berouw hebben - wat iemand werkelijk denkt, voelt en heeft veranderd. Berouw tonen - wat andere mensen daarvan kunnen waarnemen. Die twee hoeven niet altijd precies hetzelfde over te komen. De ene persoon praat gemakkelijk over gevoelens en huilt tijdens een gesprek. Een ander is gesloten, schaamt zich of heeft moeite zijn gevoelens onder woorden te brengen. Persoonlijkheid, culturele achtergrond, psychische klachten en neurodiversiteit kunnen allemaal invloed hebben op hoe iemand gevoelens uit of tijdens zo’n gesprek overkomt. Daarom is alleen de zichtbare hoeveelheid emotie geen betrouwbare psychologische maatstaf voor de diepte van iemands berouw . Zijn ouderlingen professionals? Ouderlingen zijn geen professionele psychologen, psychiaters of gedragsdeskundigen vanwege hun functie als ouderling . Binnen Jehovah’s Getuigen zijn het ervaren christelijke mannen die geestelijk onderwijs en pastorale zorg geven. Zij worden vanuit de organisatie opgeleid voor hun religieuze verantwoordelijkheden en gebruiken Bijbelse en organisatorische richtlijnen bij het behandelen van ernstige zonden. Dat is iets anders dan een universitaire of beroepsmatige opleiding in psychologie, psychiatrie of diagnostiek. Een individuele ouderling kan natuurlijk toevallig wél psycholoog, arts, maatschappelijk werker of therapeut zijn. Een ander kan veel levenservaring en mensenkennis hebben. Maar dat volgt niet uit het feit dat hij ouderling is. Hun beoordeling van berouw is daarom in de eerste plaats een religieuze beoordeling, geen klinische beoordeling . Hoe goed kennen ouderlingen de persoon? Dat kan sterk verschillen. Sommige ouderlingen kennen iemand misschien al tientallen jaren. Andere ouderlingen kennen hem voornamelijk uit de gemeente of uit enkele gesprekken. Ook wanneer iemand goed bekend is, kennen ouderlingen niet automatisch zijn volledige psychologische achtergrond, jeugd, relatieproblemen, trauma’s, verslaving, mentale gezondheid of andere omstandigheden die gedrag kunnen beïnvloeden. Dat hoeft voor iedere religieuze beslissing ook niet allemaal noodzakelijk te zijn. Maar het wordt wel belangrijk wanneer een religieuze beoordeling wordt geïnterpreteerd alsof daarmee ook volledig bekend is waarom iemand zich gedraagt zoals hij doet of wat hij werkelijk voelt . Kunnen verschillende ouderlingen anders oordelen? Dat is mogelijk, juist omdat ouderlingen mensen zijn die richtlijnen moeten toepassen op individuele situaties. Jehovah’s Getuigen proberen door Bijbelse en organisatorische instructies wereldwijd dezelfde uitgangspunten te gebruiken. Het is dus niet de bedoeling dat iedere ouderling zelf bedenkt wat berouw betekent. Toch verdwijnt menselijke beoordeling daarmee niet. De ene ouderling kan meer ervaring hebben. De één kan gemakkelijker empathie tonen. De ander kan voorzichtiger zijn voordat hij overtuigd is. De ene persoon kan bepaald gedrag als een duidelijk teken van verandering zien, terwijl een ander nog twijfelt. Dat betekent niet automatisch dat beslissingen willekeurig zijn. Het betekent wel dat de beoordeling van berouw nooit volledig losstaat van de mensen die de beoordeling uitvoeren . Kan de ene persoon daardoor sneller terugkeren dan de andere? Ja, maar dat hoeft niet automatisch te betekenen dat iemand onrechtvaardig wordt behandeld. De omstandigheden kunnen verschillen. De zonde kan verschillen. Het gedrag na verwijdering kan verschillen. De mate waarin verandering zichtbaar is kan verschillen. Maar daarnaast blijft de vraag bestaan hoeveel menselijke interpretatie meespeelt. Wanneer twee personen zeggen oprecht berouw te hebben, bestaat er geen psychologische meter waarop ouderlingen eenvoudig kunnen aflezen: Persoon A: 80% berouw. Persoon B: 55% berouw. Zij moeten een inschatting maken. Juist omdat de gevolgen van die inschatting groot kunnen zijn, is zorgvuldigheid belangrijk. Wordt psychisch lijden meegenomen bij de beslissing? Hier moet een belangrijk onderscheid worden gemaakt. De huidige officiële uitleg legt bij terugkeer vooral de nadruk op berouw, verandering van gedrag en herstel van de verhouding met Jehovah en de gemeente . Dat is iets anders dan een professionele beoordeling van de psychische gevolgen van verwijdering. Een periode van verwijdering kan voor sommige mensen samengaan met ernstige eenzaamheid, verdriet, angst, schuldgevoel of depressieve klachten, vooral wanneer familie en vrijwel het volledige sociale netwerk binnen de gemeente zitten. Maar psychisch lijden is op zichzelf geen bewijs van berouw . Andersom geldt ook: iemand kan werkelijk berouw hebben zonder ernstig psychisch te lijden. Zou psychische schade dan wél moeten worden meegewogen? Dat is een andere vraag dan wat de huidige religieuze criteria zijn. Een geloofsgemeenschap kan zeggen: ‘Wij moeten beoordelen of iemand berouw heeft.’ Tegelijk kan vanuit menselijk en psychologisch perspectief worden gevraagd: ‘Wat doet de periode van verwijdering ondertussen met deze persoon?’ Die vragen hoeven elkaar niet uit te sluiten. Als iemand tijdens de periode van verwijdering ernstig depressief wordt, niet meer functioneert of suïcidale gedachten krijgt, vraagt dat om aandacht — ongeacht de religieuze beoordeling van zijn berouw. Daarvoor kan professionele hulp noodzakelijk zijn. Ouderlingen kunnen geestelijke ondersteuning bieden, maar ernstige psychische klachten vragen soms om deskundigheid die buiten hun religieuze functie ligt. Wat als iemand volgens zichzelf allang berouw heeft? Dat kan een bijzonder pijnlijke situatie opleveren. De persoon denkt misschien: ‘Jehovah weet dat ik oprecht berouw heb. Waarom mag ik dan nog niet terug?’ De ouderlingen kunnen tegelijkertijd denken: ‘Wij zien nog onvoldoende aanwijzingen om ervan overtuigd te zijn dat de verandering blijvend is.’ Beide partijen kunnen oprecht zijn en toch tot een verschillende beoordeling komen. Voor de verwijderde persoon kan dat verschil zwaar wegen, vooral wanneer terugkeer ook gevolgen heeft voor zijn sociale en familiale contacten. Dan gaat wachten niet alleen over een religieuze status. Het kan ook betekenen dat iemand langer buiten een gemeenschap blijft waarin een groot deel van zijn leven zich bevond. Kan een te lange periode extra klachten veroorzaken? Sociale uitsluiting en verlies van belangrijke relaties kunnen psychologisch zwaar zijn. Onderzoek naar ostracisme laat zien dat buitengesloten worden fundamentele menselijke behoeften kan raken, waaronder verbondenheid, eigenwaarde, controle en het gevoel ertoe te doen. Specifiek onderzoek onder voormalige Jehovah’s Getuigen heeft eveneens beschreven dat verlies van sociale relaties na uitsluiting voor sommige deelnemers gepaard ging met aanzienlijke emotionele en psychologische problemen. Daarbij is voorzichtigheid nodig: het beschikbare JG-specifieke onderzoek bestaat onder andere uit kleine kwalitatieve studies. Daaruit kun je niet concluderen dat iedere verwijderde JG dezelfde psychische gevolgen ervaart. Wel is er voldoende reden om mogelijke psychische gevolgen serieus te nemen . Wanneer iemand langer verwijderd blijft dan hij zelf verwachtte, terwijl belangrijke contacten beperkt blijven, kan dat voor sommige mensen het bestaande verdriet of de psychische belasting vergroten. Wat als ouderlingen een fout maken? Jehovah’s Getuigen leren zelf dat ouderlingen onvolmaakte mensen zijn. Ook het Besturende Lichaam zegt niet geïnspireerd of onfeilbaar te zijn. Daaruit volgt logisch dat een menselijke beoordeling niet per definitie foutloos kan zijn . Een ouderling kan iets verkeerd begrijpen. Een persoon kan zich slecht uitdrukken. Informatie kan onvolledig zijn. Gedrag kan anders worden geïnterpreteerd dan bedoeld. Dat betekent niet dat iedere beslissing verkeerd is. Het betekent ook niet dat ouderlingen bewust iemand willen laten lijden. Maar wanneer een menselijke beslissing grote gevolgen heeft, is het redelijk om rekening te houden met de mogelijkheid van menselijke vergissingen. Voor degene die ervan overtuigd is dat hij oprecht berouw heeft, kan een verkeerde of volgens hem te voorzichtige beoordeling gevoelens van machteloosheid, frustratie en onrecht veroorzaken. Wie kent uiteindelijk het hart? Binnen het geloof van Jehovah’s Getuigen is uiteindelijk Jehovah degene die het hart volledig kan kennen . 1 Samuël 16:7 zegt dat mensen kijken naar wat voor ogen is, terwijl Jehovah het hart ziet. Dat maakt de positie van ouderlingen bijzonder. Zij moeten een beslissing nemen die in de zichtbare gemeente noodzakelijk is, terwijl zij volgens dezelfde religieuze overtuiging niet dezelfde kennis van iemands hart kunnen hebben als God. Een belangrijk onderscheid is daarom: Ouderlingen beoordelen wat zij kunnen waarnemen. Jehovah beoordeelt volgens het geloof het hart. Dat hoeft niet automatisch dezelfde mate van zekerheid op te leveren. Wat kun je doen als je wilt terugkeren? Wanneer je na verwijdering wilt terugkeren, kun je volgens de huidige uitleg van Jehovah’s Getuigen contact hebben met de ouderlingen en laten zien dat je met het verkeerde gedrag bent gestopt en opnieuw volgens de Bijbelse normen wilt leven. Het kan helpen om tijdens gesprekken ook zelf duidelijk te vragen: Wat verwachten jullie nog van mij? Welke concrete aanwijzingen van berouw missen jullie volgens jullie nog? Wanneer spreken we elkaar opnieuw? Is er gedrag dat volgens jullie laat zien dat ik nog niet klaar ben voor terugkeer? Dat maakt een beoordeling niet automatisch eenvoudiger, maar kan wel voorkomen dat iemand maandenlang niet begrijpt waarop hij eigenlijk wordt beoordeeld . Berouw en terugkeren zijn niet precies hetzelfde Er is nog een belangrijk onderscheid. Iemand kan berouw hebben over wat hij heeft gedaan , maar tegelijkertijd twijfelen aan bepaalde leerstellingen van Jehovah’s Getuigen. Of iemand kan heel graag terug willen omdat hij zijn familie en vrienden mist, terwijl hij zelf nog niet weet wat hij religieus gelooft. Daarom zijn minstens drie vragen van elkaar te onderscheiden: Heb ik berouw over mijn gedrag? Geloof ik opnieuw wat Jehovah’s Getuigen leren? Waarom wil ik terug naar de gemeente? Die antwoorden hoeven niet automatisch hetzelfde te zijn. Voor iemand die over terugkeer nadenkt kan juist dat onderscheid belangrijk zijn. Om zelf over na te denken Heb ik berouw omdat ik mijn gedrag zelf verkeerd vind, of vooral omdat ik de gevolgen ervan ervaar? Wat verstaan de ouderlingen concreet onder bewijs van berouw? Hoe wordt voorkomen dat persoonlijkheid of emotionele uitstraling wordt aangezien voor meer of minder berouw? Hoeveel weten de ouderlingen werkelijk over mijn omstandigheden? Wat gebeurt er wanneer ouderlingen onderling verschillend over mijn berouw denken? Wordt mijn psychische welzijn voldoende serieus genomen, ook wanneer dat niet bepaalt of ik hersteld word? Als ouderlingen fouten kunnen maken, welke ruimte bestaat er om een verkeerde beoordeling te corrigeren? En als alleen Jehovah mijn hart volledig kent, wat betekent dat dan voor de zekerheid waarmee mensen mijn berouw kunnen beoordelen? Tot slot Binnen Jehovah’s Getuigen is berouw een centrale voorwaarde bij ernstige zonde en bij terugkeer na verwijdering. Er bestaat geen openbare vaste wachttijd die iedere verwijderde persoon eerst moet doorlopen. De huidige uitleg legt juist nadruk op het blijven helpen van de persoon en op terugkeer zodra werkelijk berouw en verandering zichtbaar zijn. Maar daarin zit ook een menselijke factor. Het innerlijke berouw van de persoon moet door ouderlingen worden beoordeeld aan de hand van wat zij kunnen waarnemen. Ouderlingen hebben een religieuze en pastorale functie; zij zijn vanwege die functie geen professionele psychologen of psychiaters. Juist wanneer hun beoordeling mede bepaalt hoelang iemand de status van verwijderde persoon houdt en daarmee mogelijk grote sociale gevolgen ervaart, ontstaat een fundamentele vraag: Als alleen Jehovah werkelijk het hart kent, hoe bepaal je als mens wanneer iemand genoeg berouw heeft getoond om weer volledig bij de gemeente te mogen horen? Bronnen De Wachttoren - augustus 2024 - Hulp voor degenen die uit de gemeente zijn verwijderd De Wachttoren - augustus 2024 - Jehovah’s kijk op zondaars in de gemeente navolgen JW.org - Hoe behandelen Jehovah’s Getuigen voormalige geloofsgenoten? JW.org - Voor eeuwig gelukkig!, les 57 - Wat als je een ernstige zonde begaat? Nieuwewereldvertaling - 1 Samuël 16:7; 2 Korinthiërs 2:6-8; Galaten 6:1; Jakobus 5:14, 15 Kipling D. Williams - Ostracism: A Temporal Need-Threat Model Ransom, Monk & Heim - Grieving the Living: The Social Death of Former Jehovah’s Witnesses Luther - What Happens to Those Who Exit Jehovah’s Witnesses: An Investigation of the Impact of Shunning Zie ook in A-Z Begrippenlijst Jehovah’s Getuigen C - Comité van ouderlingen - Wie behandelt ernstige zonde en beoordeelt berouw? H - Herstel - Hoe kan iemand na verwijdering terugkeren? O - Ouderling - Welke taken en verantwoordelijkheden heeft een ouderling? V - Verwijdering - Wat betekent het als iemand uit de gemeente wordt verwijderd? Z - Zonde - Welke gedragingen worden als ernstige zonde beschouwd?